مسير :
»
»
»
خلاصه‏ اي از زندگي استاد فقيد دکتر سيد محمود حسابي

خلاصه‏ اي از زندگي استاد فقيد دکتر سيد محمود حسابي
پنجشنبه 2 شهريور 1391 - 02:30 | شاخه : | 4355 بازدید | 0 دیدگاه
خلاصه‏ اي از زندگي استاد فقيد دکتر سيد محمود حسابي
به بهانه سالروز درگذشت استاد- آغاز كلام
در جهان پيشرفته همواره مفاخر از جايگاه خاصي برخوردارند تا جايي كه حتي گاهاً از خطاهاي علمي آنها چشم پوشانده و آنان را به عنوان بنيانهاي توسعه و پيشرفت به مردم خود و ديگر ملل معرفي مي كنند. نمونه بارز و قدري كوچك، واژه درياهاي ماه است كه اولين بار آقاي گاليلئو گاليله اي ايتاليايي آنرا بكار برد كه هنوز به احترام ايشان بر روي مناطق تيره ماه اطلاق مي شود و از اين قبيل فراوان است. نه تنها فرهنگ اصيل ايراني عاملي براي توسعه و توانمند سازي بوده و گذشته اين سرزمين اهورايي بيانگر آن است، در دين مبين اسلام نيز به ترويج معروف و امر به آن تاكيد شده و بر ضرورت علم دوستي و عالم پروري در قرآن كريم و روايات معتبر تاكيد دو چندان شده كه جاي بحث نيست. در مواجهه با رسانه هايي همچون اينترنت و نظاير آن مثل بسياري از نوآوريهاي دهه هاي اخير اگر و اگر فرهنگ استفاده از آنها در جامعه اي نهادينه نباشد، متاسفانه مي تواند نه تنها عامل ركود گرديده بلكه به اعتبار و حيثيت افراد نيز لطمه وارد شود و چه بسا گفتارهاي بي ريشه و بي مغزي كه اصالت نيز ندارند اما موجبات تشويش و تكدر خاطر اذهان عمومي مي شوند. شايد در گذشته بيانات شفاهي و يا نوشتار سبب ساز اين ناهنجاري بود كه امروزه با وجود رسانه هاي مختلف و بعضاً نوين بسيار فراگيرتر نيز شده است كه عموماً مردم خوبمان در نامه هاي الكترونيكي و يا وبگاههاي با چنين اشكال زشتي از انواع فرافكني هستند واين در حالي است كه اصل همچنان معيار و داراي اعتبار است و فقط گوينده و نويسنده با سعي در كوتاه نشان دادن قد ديگران مي خواهد به اصطلاح خودي نشان دهد و اعتباري دنيايي و زود گذر كسب كرده  و عقده هاي نهفته خودشيفتگي و يا حتي گاهي خود كم بيني و حقارت را با اين روش غير منطقي مي گشايند. اين معزل در شرايطي است كه در دين اسلام آبروي هر فرد از خون او محترمتر شمرده شده و غيبت وتهمت از جايگاه بسيار پايين و در حد سلاح فرد عاجز از آن ياد شده است. بدتر آنكه اينگونه برخوردها سببي جدي براي روي آوري كمتر در ميان افراد هر جامعه به كار و تلاش اجتماعي است واين سخن پراكني ها در حقيقت ترويج منكر است! خاصه اگر فرد مورد اهانت بدرود حيات گفته باشد وامكان دفاع از او سلب گردد. افراد با آبرو نيز از پاسخ هجويات و مطالب خلاف واقع بواسطه شخصيت پايين وبيمار گونه فرد توهين كننده از يك سو و عدم وجاهت كلام فرد مقابل و يا نداشتن صلاحيت و جايگاه قانوني آنان براي بيان چنين قضاوتها و محكوم كردنهاي بي موردي از سوي ديگر، عموماً پرهيز كرده و يا حداكثر به محاكم قضايي براي طرح شكايت خود روي مي آورند كه مسلماً در هر جامعه اي قانون مي تواند فصل الخطاب قرار گيرد.
آنچه كه در پي مي آيد زندگينامه استاد فقيدي است كه گاهاً همچون ديگر بزرگان تاريخ اين سرزمين مورد بي مهري و كم لطفي قرار گرفته و به همين دليل ضرورت ديده شد بيان شفاف و معتبري از زندگي پر افتخار ايشان در جامعه نشر پيدا نمايد، هر چند كه مطالب معتبر در زمينه افتخارات اين انديشمند معاصر نيز بسيار يافت مي شود. درهر صورت بر آن شديم در آستانه بيستمين سال عروج آسماني اين استاد گرانمايه كه به آحاد جامعه ايراني حق مسلم دارند، به نقل از بنياد معظم ايشان، به زندگينامه اين ابرمرد كه الگويي براي توليد مفاخر بعدي بوده اند، گوشه چشمي هر چند بسيارگذرا بيندازيم. اميد آنكه دين خود را به اين شيفته علم و جامعه پر افتخار ايراني تا حدودي ادا نموده باشيم و ازبرخي مطالب خلاف واقع منتسب به ايشان نيز ذهن افكار عمومي را پاك نماييم.
مسعود عتيقي
تابستان1391

خلاصه‏يي از زندگي استاد دکتر سيد محمود حسابي ، بنياد‏گذار دانشگاه و
بسياري از مراکز علمي ، آموزشي ، صنعتي ، فرهنگي و پژوهشي کشورمان
پروفسور سيّد محمود حسابي‌ ، در سال‌ 1281 (ه.ش) ، از پدر و مادري‌ تفرشي‌ ، در تهران‌ زاده‌ شدند . پس‌ از سپري ‌نمودن‌ چهار سال‌ ، از دوران‌ كودكي‌ در تهران‌ ، به‌ همراه‌ خانواده‌ (پدر ، مادر و برادر) ، عازم‌ شامات‌ گرديدند . در هفت سالگي‌ ، تحصيلات‌ ابتدايي‌ خود را ، در بيروت‌ ، با تنگدستي‌ و مرارت‌هاي‌ دور از وطن‌ ، در مدرسه‌ كشيش‌هاي‌فرانسوي‌ ، آغاز كردند و هم‏زمان‌ ، توسط‌ مادر فداكار ، متديّن‌ و فاضله‌ خود (خانم‌ گوهرشاد حسابي) تحت‌ آموزش‌ تعليمات‌ مذهبي‌ و ادبيات‌ فارسي‌ ، قرار گرفتند . استاد ، قرآن‌ كريم‌ را ، حفظ‌ و به‌ آن‌ اعتقادي‌ ژرف‌ داشتند . ديوان‌حافظ‌ را ، نيز از بر داشته‌ و به‌ بوستان‌ و گلستان‌ سعدي‌ ، شاهنامه‌ فردوسي‌ ، مثنوي‌ مولوي‌ ، منشآت‌ قائم‌ مقام‌ ، اشراف‌كامل‌ داشتند .
شروع‌ تحصيلات‌ متوسطه‌ ايشان‌ ، مصادف‌ با آغاز جنگ‌ جهاني‌ اول‌ و تعطيلي‌ مدارس‌ فرانسوي‌ زبان ‌بيروت‌ بود . از اين‌ رو ، پس‌ از دو سال‌ تحصيل‌ در منزل‌ ، براي‌ ادامه‌ ، به‌ كالج‌ آمريكايي‌ بيروت‌ رفتند و در سن‌ هفده‌سالگي‌ ، ليسانس‌ ادبيات‌ ، در نوزده‌ سالگي‌ ليسانس‌ بيولوژي‌ و پس‌ از آن‌ ، مدرك‌ مهندسي‌ راه‌ و ساختمان‌ را ، اخذ نمودند . در آن‌ زمان‌ ، با نقشه‌كشي‌ و راه‏سازي‌ ، به‌ امرار معاش‌ خانواده‌ ، کمك‌ مي‌كردند . استاد ، همچنين‌ ، در رشته‌هاي‌ پزشكي‌ ، رياضيات‌ و ستاره‌شناسي‌ ، به‌ تحصيلات‌ آكادميك‌ پرداختند . شركت‌ راه‏سازي‌ فرانسوي‌ ، كه ‌استاد در آن‌ ، مشغول‌ به كار بودند ، به پاس‌ قدرداني‌ از زحماتشان‌ ، ايشان‌ را ، براي‌ ادامه‌ تحصيل‌ ، به‌ كشور فرانسه‌ اعزام‌كرد و بدين‌ ترتيب‌ ، در سال‌ 1924 (م) به‌ مدرسه‌ عالي‌ برق‌ پاريس‌ وارد و در سال‌ 1925 (م) فارغ‌التحصيل‌ شدند . هم‏زمان‌ ، با تحصيل‌ در رشته‌ معدن‌ ، در راه‌آهن‌ برقي‌ فرانسه‌ ، مشغول‌ به‌ كار گرديدند و پس‌ از پايان‌ تحصيل‌ در اين ‌رشته‌ ، كار خود را ، در معادن‌ آهن‌ شمال‌ فرانسه‌ ومعادن‌ زغال‌ سنگ‌ ايالت‌ «سار» آغاز كردند . سپس‌ ، به دليل‌ وجود روحيه‌ علمي‌ ، به‌ تحصيل‌ و تحقيق‌ ، در دانشگاه‌ سوربن‌ ، در رشته‌ فيزيك‌ پرداختند و در سال‌ 1927 (م) ، در سن‌ بيست‌ و پنج‌ سالگي‌ ، دانش‏نامه‌ دكتراي‌ فيزيك‌ خود را ، با ارايه‌ رساله‏يي‌ ، تحت‌ عنوان‌ «حساسيت‌ سلول‏هاي‌فتوالكتريك » ، با درجه‌ عالي‌ ، دريافت‌ كردند .
استاد، با شعر و موسيقي‌ سنتي‌ ايران‌ و موسيقي‌ كلاسيك‌ غرب‌ ، به‌ خوبي‌ آشنايي‌ داشتند.
ايشان ، زيرزمين کوچکي را ، در بلوار کشاورز ، با مختصر هزينه‏يي ، اجاره نموده و اولين مرکز تحقيقات موسيقي ايران را ، برقرار مي‏نمايند ، که حاصل آن ، اندازه‌گيري‌هاي دقيق صوتي ، يعني سنجش‏هاي بسيار حساس ، در اندازه‌گيري فواصل گام‌هاي موسيقي ايران بوده است ، که بخش ديگر کاربردي آن سنجش ، تطبيق و ساخت کاسه‏هاي جديد و طنين مضاعف ، در سازهاي سنتي ايران مي‏باشد .
استاد حسابي ، در چند رشته‌ ورزشي‌ نيز ، موفقيت‏هايي‌ كسب‌ نمودند ، كه‌ از آن‌ ميان‌ ، مي‌توان‌ به‌ ديپلم‌ نجات‌ غريق‌ در رشته‌ شنا ، اشاره‌ نمود .
از جمله‌ دست‏آوردهاي‌ عمر پربار استاد و مشاغلي‌ كه‌ در مسند آن‌ ، خدمات‌ علمي‌ و فرهنگي‌ شايان‌ توجهي‌ ارايه‌ نمودند ، مي‌توان‌ به‌ چند نمونه‌ ، اشاره‌ كرد :
ماموريت‌ وزارت‌ راه‌ و ترابري‌ (طرق‌ و شوارع‌ عامه) ، براي‌ تهيه‌ اولين‌ نقشه‌برداري‌ علمي‌ ، فني‌ و مهندسي‌كشور (تهيه‌ نقشه‌ نوين‌ راه‌ ساحلي‌ سراسري‌ ميان‌ بنادر خليج‌ فارس‌ ، بندر لنگه‌ به‌ بوشهر) (1306 ه . ش‌) ، تاسيس‌ مدرسه‌ مهندسي‌ وزارت‌ راه‌ و تدريس‌ در آن‌ (1307 ه . ش) ، تاسيس‌ دارالمعلمين‌ عالي‌ و تدريس‌ درآن‌ (1307 ه . ش‌) ، ساخت‌ اولين‌ راديو در كشور (1307 ه . ش‌) ، تاسيس‌ دانش‏سـراي‌ عالي‌ و تدريس‌ در آن‌(1308 ه . ش‌) ، ايجاد اولين‌ ايستگاه‌ هواشناسي‌ در ايران‌ (131ه . ش) ، نصب‌ و راه‌اندازي‌ اولين‌ دستگاه ‌راديولوژي‌ در ايران‌ (131ه . ش) ، تعيين‌ ساعت‌ ايران‌ (1311 ه . ش) ، تاسيس‌ اولين‌ بيمارستان‌ خصوصي‌ ، در ايران‌ ، به نام‌ "بيمارستان‌ گوهرشاد" ( به ياد مادر گراميشان‌) (1312 ه . ش) ، مامور وزارت‌ راه‌ ، براي‌ ساخت‌ راه ‌تهران‌ به‌ شمشك‌ ، جهت‌ معادن‌ ذغال‌ سنگ‌ (1312 ه . ش) ، پيشنهاد و تدوين‌ قانون‌ تاسيس‌ دانشگاه‌ تهران‌ ، و تاسيس‌ دانشكده‌ فني‌ (1313 ه . ش‌) و رياست‌ آن‌ دانشكده‌ تا (1315 ه . ش‌) و تدريس‌ در آن‌ ، تاسيس‌ دانشكده‌ علوم‌ و رياست‌ آن‌ دانشكده‌ از (1321 تا 1327 ، و از 133تا 1336 ه . ش‌) و تدريس‌ در گروه‌ فيزيك‌ آن‌ دانشكده‌ ، تا واپسين‌ روزهاي‌ عمر ، تاسيس‌ مركز عدسي‌سازي‌ - ديدگاني‌ ـ اپتيك‌ كاربردي‌ ، در دانشكده‌ علوم ‌دانشگاه‌ تهران ، ماموريت‌ خلع‌ يد ، از شركت‌ نفت‌ انگليس‌ ، در دولت‌ دكتر مصدق‌ ، اولين رييس‌ هيئت‌‏مديره‌ و مديرعامل‌ شركت‌ ملي‌ نفت‌ ايران‌ ، وزير فرهنگ‌ در دولت‌ دكتر مصدق‌ (133ه . ش) ، پايه‌گذاري‌ مدارس‌ عشايري‌ و تاسيس‌ اولين‌ مدرسه‌ عشايري‌ ايران‌ (133ه . ش‌) ، مخالفت‌ با طرح‌ قرارداد ننگين‌ كنسرسيوم‌ ، وكاپيتولاسيون‌ در مجلس‌ ، مخالفت‌ با عضويت‌ دولت‌ ايران‌ ، در قرارداد سنتو « پاكت‌ بغداد» در مجلس‌ ، پايه‌گذاري ‌موسسه‌ ژئوفيزيك‌ دانشگاه‌ تهران‌ (133ه . ش‌) ، پايه‌گذاري‌ مركز تحقيقات‌ و راكتور اتمي‌ دانشگاه‌ تهران‌ ، تاسيس‌ سازمان‌ انرژي‌ اتمي‌ و عضو هيئت‌ دايمي‌ كميته‌ بين‌المللي‌ هسته‌يي‌ (133، 1349 ه . ش) ، تدوين‌ قانون ‌ستاندارد و تاسيس‌ موسسه‌ ستاندارد ايران‌ (1333 ه . ش‌) ، تاسيس‌ اولين‌ رصدخانه‌ نوين‌ در ايران‌ ، تاسيس‌ اولين‌ مركز مدرن‌ تعقيب‌ ماهواره‌ها ، در شيراز (1335 ه . ش‌) ، پايه‌گذاري‌ مركز مخابرات‌ اسدآباد همدان‌ (1338 ه. ش‌)، تشكيل‌ و رياست‌ كميته‌ پژوهشي‌ فضاي‌ ايران‌ و عضو دايمي‌ كميته‌ بين‌المللي‌ فضا (136ه . ش‌) ، پايه‏گذاري علم آکوستيک و ايجاد مرکز اندازه‏گيري و آکوستيک صدا ، تاسيس‌ انجمن ‌موسيقي‌ ايران‌ و موسس‌ و عضو پيوسته‌ فرهنگستان‌ زبان‌ ايران‌ از (1349 ه . ش) تا آخرين‌ روزهاي‌ فعاليت ‌.
فعاليت‌ در دو نسل‌ كاري‌ و آموزش‌ 7 نسل‌ استاد و دانشجو ، از خدمات‌ ارزنده‌ پروفسور حسابي‌ ، به شمار مي‌رود و در همين‌ راستا ، ايشان‌ از سال‌ (135ه . ش) به عنوان‌ استاد ممتاز دانشگاه‌ تهران‌ ، شناخته‌ شدند .
استاد ، به‌ چهار زبان‌ زنده‌ دنيا : فرانسه‌ ، انگليسي‌ ، آلماني‌ و عربي‌ مسلط‌ بودند و به‌ زبان‏هاي‌ : سانسكريت‌ ، لاتين‌ ، يوناني‌ ، پهلوي‌ ، اوستايي‌ ، تركي‌ و ايتاليايي‌ اشراف‌ داشتند .
دكتر حسابي‌ به‌ ايران‌ ، فرهنگ‌ و ادب‌ و اعتقادات‌ سنتي‌ و مذهبي‌ اين‌ سرزمين‌ عشق‌ ، مي‌ورزيدند و گذشته‌ از سفر ، به‌ كشورهاي‌ متعدد عالم‌ ، به‌ سراسر ايران‌ ، سفر كرده‌ بودند و از اين مسافرت‏هاي پربار داخلي‌ و خارجي‌ ، ‌يادداشت‌ها و سفرنامه‌هاي‌ بسياري‌ ، به جاي‌ نهادند .
در زمينه‌ تحقيق‌ علمي‌: 25 مقاله ‌، رساله‌ و كتاب‌ ، از استاد به‌ چاپ‌ رسيده‌ است ‌. تئوري‌ « بي‌نهايت‌ بودن‌ ذرات‌»ايشان‌ در ميان‌ دانشمندان‌ و فيزيك‏دانان‌ جهان‌ ، شناخته‌ شده‌ است ‌.
نشان‌ « اوفيسيه‌ دولا لژيون‌ دونور » و همچنين‌ ، نشان‌ « كوماندور دولا لژيون‌ دونور » ، بزرگ‏ترين‌ نشان‏هاي‌ كشور فرانسه‌ ، به‌ ايشان‌ ، اهدا گرديد .
استاد ، تنها شاگرد ايراني‌ پروفسور اينشتين‌ بوده‌ و در طول‌ زندگي‌ ، با دانشمندان‌ تراز اول‌ جهان‌ ، نظيرشرودينگر، بورن‌ ، فرمي ‌، ديراك ‌، بوهر ، . . . و با فلاسفه‌ و ادبايي‌ همچون‌ آندره‌ژيد ، برتراند راسل ‌، . . . تبادل‌ نظرداشته‌اند . ايشان‌ ، از سوي‌ جامعه‌ علمي‌ جهان ، به‌ عنوان‌ « مرد اول‌ علمي‌ جهان ‌» (199م‌) برگزيده‌ شدند و در كنگره‌" شصت‌ سال‌ فيزيك‌ ايران‌" (1366 ه . ش‌) ملقب‌ به‌ "پدر فيزيك‌ ايران‌" گرديدند .
بنياد پروفسور حسابي ، با استفاده از تنها 16 خاطره از زندگي سراسر نشيب و فراز استاد ، گرد آورده شيرين و تاثيرگذاري ، از منش ، کنش و تفکر استاد ، از کودکي تا آخرين روزهاي حيات ايشان را ، به شکلي زيبا و دلنشين ، تحت عنوان " استاد عشق " ، به زيور چاپ آراسته است .
اين کتاب آموزنده ، حاوي هزاران نمونه ظريف و راه‏گشاي پرباريست ‏که ، براي فرزندان اين سرزمين اسلامي ، اصول و الگوهاي ماندگاري را ، برپا مي‏دارد .
پروفسور حسابي‌ ، در 12 شهريور 1371 ه . ش‌ ، در بيمارستان‌ دانشگاه‌ ژنو ، به‌ هنگام‌ معالجه‌ قلبي ‌، بدرود حيات‌ گفتند .
مقبره‌ استاد ، بنا به‌ خواسته‌ ايشان‌ ، در زادگاه‌ خانوادگي‌ ، در شهر دانشگاهي‌ تفرش‌ ، قرار دارد .   - متن انگليسي زندگينامه استاد فقيد Professor Seyyed Mahmoud Hessaby Resume- - متن فرانسه زندگينامه مرحوم پرفسور سيد محمود حسابي Professeur Seyed Mahmoud Hessaby- بنياد پروفسور حسابي‌ بنا به اخبار دريافتي، مراسم بيستمين سالروز بزرگداشت ياد استاد فقيد سيد محمود حسابي در روز پنج شنبه 16 شهريور ماه 1391 در كنار آرامگاه ابدي ايشان واقع در شهر دانشگاهي تفرش برگزار مي گردد.


اشتراک گذاری در:

بیان دیدگاه

- لطفاً نام و دیدگاه‌ خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- سایت انجمن نجوم آماتوری ایران مجاز به ویرایش ادبی دیدگاه‌ها است.
- دیدگاه‌هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی و موارد مغایر با قوانین کشور باشند منتشر نخواهند شد.
- دیدگاه‌ها پس از تأیید منتشر می‌شوند.
نام:(اجباری)
رایانامه:(اجباری)
دیدگاه:

کد امنیتی:
(از چپ به راست)
https://telegram.me/iranastronomy
هم اکنون