مسير :
»
»
»
مرا چشمي است خون افشان زدست آن کمان ابرو

مرا چشمي است خون افشان زدست آن کمان ابرو
چهارشنبه 18 دي 1387 - 21:52 | شاخه : | 1370 بازدید | 0 دیدگاه


اهميت پژوهشها و مطالعات کاربردي در حوزه نجوم و شناخت دنياي پر رمز و راز اختر شناسي بر کسي پوشيده نيست ، بويژه آنکه نتايج حاصله در زندگي روزمره و نيازمنديهاي جامعه نقش داشته باشد. موضوع رويت هلال ماه از جمله تاکيدات ديني ما مسلمانان از هزار و اندي سال قبل بوده است كه در اين دوران با توجه ويژه اي که طي چندين سال اخير با برگزاري دو سالانه هاي رويت و پذيرش ابزارهاي رصدي در امراستهلال و تجهيز و پشتيباني گروههاي علاقمند ، شکل علمي و منسجم تري به خود گرفته است و مي رود تا بارفع اشکالات و برخي موانع ،با روشي دقيق تر و با استفاده از گروههاي پر توان در سراسر کشور ، جايگاه ويژه خود را تصاحب و نبوغ نسل امروز کشور عزيزمان ايران را به جهانيان عرضه بدارد.
بنام آفريدگار كائناتاهميت پژوهشها و مطالعات کاربردي در حوزه نجوم و شناخت دنياي پر رمز و راز اختر شناسي بر کسي پوشيده نيست ، بويژه آنکه نتايج حاصله در زندگي روزمره و نيازمنديهاي جامعه نقش داشته باشد. موضوع رويت هلال ماه از جمله تاکيدات ديني ما مسلمانان از هزار و اندي سال قبل بوده است كه در اين دوران با توجه ويژه اي که طي چندين سال اخير با برگزاري دو سالانه هاي رويت و پذيرش ابزارهاي رصدي در امراستهلال و تجهيز و پشتيباني گروههاي علاقمند ، شکل علمي و منسجم تري به خود گرفته است و مي رود تا بارفع اشکالات و برخي موانع ،با روشي دقيق تر و با استفاده از گروههاي پر توان در سراسر کشور ، جايگاه ويژه خود را تصاحب و نبوغ نسل امروز کشور عزيزمان ايران را به جهانيان عرضه بدارد. هر از چند گاهي پديدار شدن يک هلال بسيار جوان و يا رکورد شکن ، نظر شيفتگان کمان ابروي آسماني را به خود جلب و آنها را مجذوب شکل خود مي نمايد . خوشبختانه کم نيست مقالات ، سخنرانيها ، دوره هاي آموزشي و رکوردهايي که از تلاش فعالان عرصه علم اختر شناسي آماتوري كشور شاهد هستيم. از آنجا که در اکثر پايگاههاي اينترنتي مرتبط با ستاره شناسي و برخي نشريات به پاره اي از اين تلاشها اشاره شده است از تکرار آن پرهيز نموده و از نگاه آماري که بعضاً کسل کننده و در اين مقال نيز نمي گنجد نيز صرفنظر مي گردد و تلاش خواهد شد با بياني ساده و نه چندان تخصصي ( با توجه به عموميت داشتن مخاطبين روزنامه وزين همشهري ) به ضوابط رويت پذيري هلال مورد توجه اين مقاله پردا خته و هلال جمادي الثاني 1428 که شيفتگان رويت را در سراسر خاک اين اهورايي سرزمين مي پراکند تا با توان و دانش کافي  به  رصد  اين جرم آسمان شامگاهي بپردازند را مورد توجه قرار مي دهيم . شرح اين نکته ضروري است که در عرصه علم نجوم نيز رکورد شکني و نام آوري وجود دارد و اذهان خلاق و چشمان تيز بين مي توانند هلالهايي که در برخي ضابطه ها حتي از حدهاي تجربي هلالهاي رصد شده در جهان نيز داراي مقادير پايين تري باشند را با چشم غير مسلح و يا با استفاده از دوربينهاي دو چشمي و تلسکوپ رصد نموده و نام خود را در فهرست رکورد شکنان ضابطه هاي رويت هلال ماه جهان ثبت نمايند .
عليرغم آنکه پيشينه رويت هلال ماه در جوامع اسلامي به حدود 14 قرن مي رسد و شماره ماه گرد اسلامي بيان گر اين مطلب است اما بصورت مستدل و با  ارايه  گزارشهاي  نسبتاً  مدون  رويت هلال  از  سال 1878 ميلادي  آغاز و نام رصد گراني مثل استيون ان شور و جيمز استم در رويت هلال با چشم و ابزار در دهه هاي اخير بيشتر بر سر زبانها قرار گرفته است . شماره ماه گره نجومي نيز که براي اولين بار ادوارد براون از سال 1923 ميلادي آن را بنيان گذاشته است در گزارشها و پيش گزارشهاي رصدي به چشم مي خورد که با توجه به زمان آغاز اين شماره گذاري طبيعي است که از ماه گرد اسلامي عددي به مراتب کوچکتر داشته باشد . در کشورمان با بر پاشدن نهضت پيشرفت نجوم آماتوري ، رويت هلال نيز از اين قاعده مستثني نماند و با توجهات ويژه مسئولين کشور از توان بالاتري برخوردار گرديده است ، مسلماً در شرايط ايده آل براي انجام اينگونه تلاشهاي علمي نيستيم و مي توان با ايجاد وحدت رويه ، تجهيز کاملتر گروهها ، ارايه آموزشهاي تئوري و رصدي و نظاير آن همراه با برگزاري کنفرانسها و گرد هماييهاي سالانه و ارايه مقالات نو در اين زمينه ، شاهد رشد و تکامل در خور اين رشته باشيم .در همين جا مناسب است اشاره كنم كه  روز 14 شهريور گردهمايي يک روزه رويت هلال که سومين کنفرانس كشوري در اين زمينه مي باشد  از سوي شوراي محترم تقويم موسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران امسال برگزار مي گردد.
اما قبل از بررسي جزيي تر ضوابط رويت هلال جمادي الثاني امسال خوب است نگاهي به جدول پيش گزارش رصدي اين هلال که همچون ديگر هلالهاي نويدگر آغاز ماه نو قمري در پايگاه اينترنتي انجمن نجوم آماتوري ايران قرار گرفته و بصورت خبرنامه همه ماهه طي چندين سال اخير در اختيار اعضاي اين مرکز آماتوري گذاشته مي شود ، بياندازيم و بدنبال آن شرح کوتاهي از برخي ضابطه هاي مهم ارايه خواهد شد.
جدول ضوابط علمي هلال شامگاهي جمادي الثاني 1428
مشخصات هلال شامگاهي جمادي الثاني  1428  (بر اساس محاسبات مکان مرکزي)
روزجمعه 25 خرداد 1386 برابربا29جمادي الاول 1428 و مطابق با 15 ژوئن 2007 ميلادي
مشخصات: تهران40mوd35عرض شمالي و m 26 و 51d طول شرقي
لحظه غروب خورشيد19h 21m 28s
سمت خورشيد در لحظه غروب خورشيد299d 50m 28s
سن ماه (در لحظه غروب خورشيد)12/64h
سمت ماه در لحظه غروب خورشيد299d 17m47s
جدايي زاويه اي ماه وخورشيد درلحظه غروب خورشيد7d29m 52s
اختلاف سمت ماه و خورشيددرلحظه غروب خورشيد0d 32m 41s-
ارتفاع ماه درلحظه غروب خورشيد6d 38m 36s
طول کمان ماه 51d
فاز ماه 0/55%
مکث ماه 45m 21s
لحظه غروب ماه20h 6m 49s
سمت ماه درلحظه غروب ماه305d 18m 15s
فاصله ماه از زمين369735 km
همانگونه که در اين جدول مشاهده مي نماييد ، با يک هلال خاص روبرو هستيم چرا که برخي ضابطه ها نظيرطول كمان، فاز و... حکايت از يک هلال پر مشکل براي رصدگر دارد و چون در گذشته نيز رصدگران با هلالهاي بسيار جوان و يا با مقادير بحراني براي رويت آنها روبرو بوده اند ، اين بار نيز با انجام محاسبات و گزينش سايتهاي رصدي در استانهاي کرمان و سيستان و بلوچستان سعي در شکار اين هلال مي نمايند. گروه رويت هلال انجمن نيز با سوابق و تلاشهاي ساليان اخير در بين گروههاي معدودي که اين بار به حيث کيفي انتخاب تا با صرفنظر از کميت رصدگران به توان داخلي گروهها توجه نشان داده شده باشد ، با ا عضاي خود به استان کرمان عزيمت خواهد نمود و گزارش رصدي خود را از طريق پايگاه اينترنتي ، اين روزنامه و ديگر رسانه هاي  جمعي کشور در اختيار عموم مردم عزيز کشورمان قرار خواهد داد .
اما سئوال اينجاست چرا در حالي كه براي رويت هلالهاي شامگاهي بيشتر به سمت غرب و و جنوب كشور مي رويم و هلال جمادي الثاني براي رصد ساده تر در غرب و شمال عرب شرايط مطلويتري دارد ،گروهها و شيفتگان رويت ،شرق و جنوب شرق را برگزيده اند؟ و حتي در انعكاس به رسانه ها اين نقاط را مطلوب دانستيم ! اين موضوع  بر مي گردد به اهميت بجا گذاشتن  ركورد هايي كه معيار هاي جهاني همچون سن ، فاز، طول كمان هلال ماه و از همه مهمتر فاكتور موثري كه دانژون فرانسوي براي جدايي زاويه اي ماه وخورشيد ارايه داد را زير سئوال برده و يا بهتر بگويم آنها را اصلاح و مقادير جديدي بدست دهيم.حال با طرح اينهمه عوامل موثر در رويت هلال خوب است به روشنگري و شرح در اين زمينه نيز بپردازم .
گفتيم هلال جمادي الثاني امسال از نظرطول کمان و برخي فاكتورهاي ديگر خاص محسوب مي شود و شرق و جنوب شرق كشور ما را با هلال به مراتب خاص تري مواجه مي كند  ودر توضيح اين فاكتور ها بايد عرض كنم طول كمان با در نظر گرفتن يك دايره ساعت و منطبق كردن شكل هلال بر صفحه ساعت استو همانگونه كه براحتي در مي يابيد كه با دايره 36درجه فاصله و يا كمان هر ساعت مثلاً از ساعت 3 تا 4 بر وري صفحه مدور ساعت برابر 3درجه مي شود ،حال اگر كمان يك هلال بر ساعت 3 تا 5 منطبق شود مي گوييم طول كمان ان هلال 6درجه است.فاز ماه به ضخامت بخش روشن ميانه كمان هلال بر ميگردد وبا درصد بيان مي شود ، بدين  معني كه  اين هلال  چه  مقدار  از صد در صد روشنايي ماه ،روشني دارد. بديهي است سن هلال نيز همان زمان گذر از مقارنه (لحظه در يك صفحه قرار گرفتن مركز ماه ،خورشيد و زمين در گردش ماه بدور زمين) تا لحظه اولين غروب خورشيد است بدين معنا كه اگر بطور مثال لحظه مقارنه 6 صبح با شد و غروب آفتاب آنروز ساعت 18 يا همان 6 بعد از ظهر ، سن  هلال  برابر 12 ساعت است. جدايي زاويه اي نيز مقدار زاويه اي است كه بين مركز قرص خورشيد و قرص  ماه  به راس  چشم  انسان ديده مي شود.  خوب است به جدول پيش گزارش رصدي اين مقاله نگاهي بيافكنيد در نظر داشته باشيد چون دوره هلالي ماه 5 / 29 روز است ما در شامگاه روز 29 ماه قمري اقدام به رويت هلال مي كنيم ،در صورتي كه هلال رصد شود ماه قمري 29 روزه تمام شده و فردا آغاز ماه جديد است درغير اينصورت حتماً در غروب روز بعد هلال مشاهده و ماه 3روزه تمام مي گردد چرا كه ماه قمري با توجه به اشارات بالا 31 روزه و يا 28 روزه نخواهد بود و همانگونه كه مشاهده مي كنيد رويت هلال نيز بحثي كاملاً علمي، قابل محاسبه و در عين حال در دسترس عموم براي مطالعه و تحقيق است كه اين مهم  از خصيصه هاي علم  با معني خالص آن است و دقيقاً  به همين علت آماتورها نقش اساسي در پيشبرد علم اختر شناسي داشته اند چرا كه آماتور نه به معني غير حرفه اي بلكه با مفهوم علاقمند و دلبسته است كه بدون چشم داشت فقط براي انجام يك كار علمي تفنني و از سر كنجكاوي و پاسخ به ذهن جستجوگر كه از ويژگيهاي متمايز انسان با ساير موجودات است به اين مطالعات و رصدها اقدام مي كند  .البته امروزه نرم افزارها و امكانات محاسباتي سريعي براي موضوعات مختلف نجومي طراحي گرديده است كه اميدواريم در فرصتي ديگر به شرح  وآموزش نحوه كار با آنها بتوانيم بپردازيم.به هر حال اميدواريم گروههاي رصدگر بويژه علاقمندان به اجراي طرحهاي پژوهشي در زمينه رويت علمي هلال ماه به  ايجاد مرزهاي نوين در مقادير تجربي جهاني رويت دست يافته و برگ زريني به افتخارات تلاشگران صحنه علم ودانش بيافزايند و اين مقاله كوتاه روشنگري هر چقدر ناچيز براي شما عزيزي كه براي مطالعه آن فرصت گذاشتيد به همراه داشته باشد.
آسمانتان صاف و بدرود


اشتراک گذاری در:

بیان دیدگاه

- لطفاً نام و دیدگاه‌ خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- سایت انجمن نجوم آماتوری ایران مجاز به ویرایش ادبی دیدگاه‌ها است.
- دیدگاه‌هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی و موارد مغایر با قوانین کشور باشند منتشر نخواهند شد.
- دیدگاه‌ها پس از تأیید منتشر می‌شوند.
نام:(اجباری)
رایانامه:(اجباری)
دیدگاه:

کد امنیتی:
(از چپ به راست)
https://telegram.me/iranastronomy
هم اکنون