مسير :
»
»
»
رصد اجرام غير ستاره اي زمستاني از درون شهر ها- بخش اول

رصد اجرام غير ستاره اي زمستاني از درون شهر ها- بخش اول
سه شنبه 3 اسفند 1389 - 02:30 | شاخه : | 6596 بازدید | 0 دیدگاه

عليرضا اسنجاني-
 
به نام خدا

فصل زمستان دومين ماه خود را نيز پشت سر گذاشته و وارد آخرين ماه خود يعني اسفند گشته. اين ماه از نظر منجمان رصدي بسيار حائز اهميت است، از اين جهت که به گونه اي صور فلکي زمستاني کم کم در حال غروب و در افق غربي آسمان قرار دارند و صور بهاري نيز در حال طلوع مي باشند. از اين رو معمولاً در جهان و در اواخر اين ماه رقابت هاي شکار اجرام مسيه برگزار مي گردد. چرا که در اين زمان طي تقريباً دو شب متوالي تمامي صور فلکي فصول در آسمان طلوع خواهند کرد ويا به عبارتي در يك شب تمام اجرام غير ستاره اي فهرست مسيه قابل مشاهده مي باشد. اما تمامي عاشقان آسمان اين فرصت را دارا نيستند که در آسماني عاري از هر گونه آلودگي نوري به رصد و مشاهده اين اجرام بپردازند. از اين رو طي مقاله اي رصد اجرامي که در صور فلکي تابستاني قرار دارند در بخش مقالات انجمن نجوم آماتوري ايران قرار دارد. در اين مقاله سعي در راهنمايي براي رصد اجرامي که در صور فلکي زمستاني قرار دارند از درون شهر ها شده است.
بديهي است که در درون شهر هاي بزرگ به دليل آلودگي نوري و هوا، بسياري از ستارگان قابل رويت نبوده و تنها صور فلکي که ستاره هايي پر نور دارند و توانسته اند کماکان به مبارزه با اين آلودگي ها بپردازند قابل رويت و تشخيص مي باشند. صور فلکي بسيار واضح و معروف زمستاني. در اين فصل به دليل نزديکي به فصل بهار براي رصد اين اجرام، قبل از تاريکي  بايد آماده بود که به محض تاريکي هوا و تا قبل از رفتن اجرام به افق و غرق شدنشان در آلودگي نوري شکار گردند.
قبل از وارد شده به نوع و نحوه رصد ابتدا به توصيف يکسري شرايط مي پردازيم. مهمترين عامل مکان رصد براي ماست. حتي المقدور در جايي باشيم که هيچ گونه چراغ و روشنايي در اطراف ما نباشد. اگر قصد انتخاب پشت بام خانه هارا براي مکان رصد داريم دقت کنيم که نور چراغ شهر يا خانه ها در زير پاي ما قرار دارد و ممکن است که اين نور ها با تابيده شدن از پايين باعث اختلال در رصد شوند. مکاني در وسط پشت بام که باعث تابيدن نور به ابزار و چشم ما نشود مي تواند مناسب باشد. اما در جايي پست و پايين نيز براي استفاده مناسب است، چرا که آلودگي نوري مکان ما کم مي باشد. اما باعث بسته شدن افق و ميدان ديد ما خواهد شد. اگر بتوان در پشت بام ها مکاني بدون وجود نور در اطراف پيدا کرد بسيار مناسب خواهد بود.
قبل از تاريکي هوا ابزار اپتيکي را بر پا داشته، کتاب و نقشه راهنما نيز در کنارمان باشد. از چراغ قوه با فيلتر قرمز استفاده کنيم تا در آن تاريکي آسيبي به چشم ما وارد نشود. ابزار اپتيکي مي تواند يک دو چشمي ساده يا يک تلسکوپ باشد، چيزي که مهم است دانستن نحوه استفاده و شناختن مکان اجرام در آسمان مي باشد، نه قدرت و توانايي ابزار. چه بسا با دانستن نحوه استفاده، يک دوچشمي 70*15به مراتب کارا تر از يک تلسکوپ بازتابي قوي باشد.
اين شبها هوا سرد است، لباس و نوشيدني گرم فراموش نشود.

چيزي که باعث ديده شدن اين اجرام در نور شهر مي شود قدر ظاهري کم ( درخشندگي بالا) و اندازه ظاهري بزرگشان مي باشد که بتوانند در مقابل آلودگي ها دوام آورند. نقل قول ها در قبال ديده شدن اجرام در آسمان شهر بسيار زياد مي باشد و دليل آن تنوع در ابزار و قدرت آنها و منطقه اي که رصد گر اقدام به رصد مي نمايد دارد. اما ما طي اين مقاله اجرام واضح و راحت را از نظر توانايي رصد در شهر ها بيان مي کنيم.
در ابتدا به محض غروب آفتاب در بخش غربي آسمان سياره زيباي مشتري قول سرخ منظومه شمسي را با قمرهاي زيبايش مي توان مشاهده کرد . در اين شبها اين سياره ميهمان صورت فلکي حوت است. درخشندگي بالاي اين سياره رويت و رصد آن را از پشت اپتيک ها بسيار ساده کرده. با آنکه سياره است و جزو ليست اجرام غير ستاره اي نيست، اما مشاهده آن خالي از لطف نيست.
اما اولين جرمي را که مي توان با کمي خوش شانسي شکار کرد کهکشان مارپيچي معروف آندرومدا يا m31 است. براي رصد اين جرم بدن صورت فلکي اسب بالدار را پيدا کرده و از روي ستاره آلفاي آن ( ستاره مشترک اسب بالدار و صورت فلکي آندرومدا ) صورت فلکي آندرومدا را ميابيم. در ميانه هاي اين صورت فلکي ستاره مو را يافته و 4 درجه به سمت بيرون صورت فلکي، به سمت ذات الکرسي رفته و در چشمي به دنبال جسمي هاله مانند مي گرديم. اين جرم با اندازه ظاهري 178 درجه و قدر ظاهري 3.4 داراي شرايطي نسبتا عالي براي رصد به شمار مي آيد.

کمي آنور تر از اين جرم در صورت فلکي ذات الکرسي يک خوشه ستاره اي جفتي  با نام X-H ( NGC 869 و NGC 884 ) قرار دارد. با اينکه جزو ليست اجرام مسيه واقع نيست اما داراي قدر ظاهري 6.2 و اندازه 63 درجه مي باشد که به راحتي از درون نور شهر قابل رويت مي باشد. براي مشاهده اين خوشه ها تنها کاري که لازم است که انجام داد در مرحله اول يافتن صورت فلکي ذات الکرسي است. سپس 6 درجه از ستاره تتاي آن ( زاويه باز W ) به سمت صورت فلکي پرسيوس ( به سمت بالا ) مي رويم و دو خوشه باز و درخشان در چشمي ها نمايان خواهد شد.

جرم بعدي m34 از نوع خوشه هاي ستاره اي باز مي باشد. اين جرم داراي قدر ظاهري 5.5 و اندازه ظاهري 35 درجه در صورت فلکي پرسيوس واقع مي باشد. رصد اين جرم تقريبا کار مشکلي است. در وهله اول صورت فلکي پرسيوس را يافته و به سراغ ستاره بتاي اين صورت فلکي ( غول ) رفته و 2.5 درجه به سمت ستاره عناق الارض در پايين آندرومدا مي رويم ( به سمت جنوب صورت فلکي ) و به دنبال توده ستاره اي مي گرديم.

جرم بعدي کهکشان M33 در صورت فلکي مثلث است. سختي رصد اين جرم در شهر، يافتن صورت فلکي مثلث است که مي توان از صورت فلکي آندرومدا کمک گرفت. ستاره بتاي آندرومدا ( ستاره روبرويي مو ) را حدود 7.8 درجه به سمت جنوب غربي کره سماوي رفته و به دنبال جرمي هاله مانند کمي کم نور تر از کهکشان آندرومدا مي گرديم. اين کهکشان داراي قدر ظاهري 5.7 و اندازه ظاهري 73 درجه مي باشد. رويت آن کمي سخت بوده اما از اجرام زيباي آسمان مي باشد.

جرم بعدي که در صورت فلکي ثور مي باشد، M45 يا خوشه پروين معروف مي باشد. با آنکه اين جرم به وضوح تمام با چشم غير مسلح قابل رويت است اما بر حسب درجه از ستاره آلفاي ثور ( الدبران ) که آن نيز از ستاره هاي با قدر پايين آسمان است، 13.39 درجه به سمت غرب کره سماوي مي رويم و اين جرم را مي يابيم. اين جرم که از نوع خوشه باز است با قدر ظاهري 1.6 و اندازه ظاهري 11درجه به نوعي راحت ترين جرم قابل مشاهده در آسمان ما است.

ادامه دارد...


اشتراک گذاری در:

بیان دیدگاه

- لطفاً نام و دیدگاه‌ خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- سایت انجمن نجوم آماتوری ایران مجاز به ویرایش ادبی دیدگاه‌ها است.
- دیدگاه‌هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی و موارد مغایر با قوانین کشور باشند منتشر نخواهند شد.
- دیدگاه‌ها پس از تأیید منتشر می‌شوند.
نام:(اجباری)
رایانامه:(اجباری)
دیدگاه:

کد امنیتی:
(از چپ به راست)
https://telegram.me/iranastronomy
هم اکنون