مسير :
»
»
»
يک اقيانوس گازدار بر روي انسلادوس

يک اقيانوس گازدار بر روي انسلادوس
سه شنبه 12 بهمن 1389 - 02:30 | شاخه : | 1823 بازدید | 0 دیدگاه

عليرضا کوشکي-
ساليان سال محققين باور داشتند در زير سطح قمر انسلادوس، قمر کوچک سياره کيوان که درست خارج از حلقه هاي آن قرار دارد،اقيانوس وسيعي وجود دارد.

*آيا اين محيط مرطوب است؟هم اکنون شواهد جديدي در اين خصوص بدست آمده که نشان مي دهد نه تنها بر روي قمر انسلادوس اقيانوس وجود دارد، بلکه اين اقيانوس احتمالا مانند يک نوشابه گازدار، داراي قليان است و شايد حاوي زندگي ميکروبيولوژيک باشد.
داستان از سال 2005 و زمانيکه سفينه کاسيني ناسا از نزديکي قمر انسلادوس عبور کرد، آغاز شد.
دنيس ماتسون از JPL ناسا مي گويد:
"زمين شناسان همواره تا پيش از اين انتظار داشتند که اين دنياي کوچک يک جرم يخي، سرد، مرده و کسل کننده باشد ولي هم اکنون ما شگفت زده شده ايم."

عکسي از کاسيني که جت هاي يخي و بخار که از حفره هاي ريز روي سطح انسلادوس خارج مي شوند را نشان مي دهد.

يافته هاي کاسيني نشان داد که اين قمر کوچک همواره در حال پرتاب بخار آب، ذرات يخي و ترکيبات ارگانيک از حفره هاي ريز سطحي خود (که هم اينک کمربندهاي ببر ناميده مي شود) مي باشد.
قمر ميماس، قمر ديگر نزديک به انسلادوس و تقريباً هم اندازه آن، همانگونه که تصور مي شد يک جرم مرده است اما انسلادوس به شکل خارق العاده اي فعال است.
بسياري از محققين اين جت هاي يخ را دليلي بر وجود منابع زير زميني وسيعي از آب مي دانند. مخازن نزديک به سطح آب مايع با درجه حرارتي حدود صفر درجه سانتيگراد دليل وجود اين فوران هاي آب و يخ را توضيح مي دهد. اما اين تئوري اشکالاتي هم دارد.

*چرا هيچ نمکي وجود ندارد؟در داده هاي اوليه، ابزارهاي کاسيني وجود موادي از جمله کربن، هيدرژن، اکسيژن، نيترژن و ترکيبات مختلفي از هيدروکربن ها در اين فوران هاي گازي را تشخيص دادند. اما هيچگونه اثري از عناصر تشکيل دهنده نمک که اقيانوس هاي آب مملو از آن هستند يافت نشد. در سال 2009، آناليزور غبار سفينه کاسيني نمک را در مکاني غير منتظره مشاهده نمود. دنيس ماتسون مي گويد: "ما نبايد در فوران گازها به دنبال نمک مي گشتيم"
در عوض، نمک هاي سديم، پتاسيم و همچنين کربنات ها در داخل ذرات يخ فوراني جمع شده اند و منبع اين مواد مي بايست اقيانوس باشد. مواد حل شده در يک اقيانوس شبيه محتويات اين ذرات است.
جديدترين مشاهدات کاسيني کشف خارق العاده ديگري را نشان مي دهد:
بررسي داده هاي حرارتي، شکاف هايي را بر روي سطح اين قمر با دماي(84-) درجه سانتيگراد نشان داده است.
ماتسون در اين باره عقيده دارد که اين کشف همانند اين است که زمان به عقب برگشته و همه چيز از اول شروع شده باشد. منشأ چنين دماهايي مي بايست آتشفشاني باشد. براي ذوب يخ، گرماي کافي بايد از سطوح داخلي جريان داشته باشد تا فواره هايي از آب در زير سطح ايجاد نمايد.
اين يافته، دانشمندان را وادار به تفکر در خصوص اين موضوع نمود که چگونه محتويات يک اقيانوس پوشيده شده توسط يخي به ضخامت ده ها مايل، به سطح پرتاب مي شوند! در مدل پيشنهادي ماتسون و همکارانش، گازهاي حل شده در آب هاي عميق زير سطح، تشکيل حباب هايي را مي دهد. به دليل اينکه چگالي اين  افشانه هاي آب از چگالي يخ کمتر است، مايع به سرعت بالا آمده و به سطح پرتاب مي شود.
ماتسون در ادامه توضيح مي دهد که بخش زيادي از آب به اطراف پاشيده شده و لايه نازکي از يخ، سطح را که ضخامتي حدود 92 متر دارد، گرم مي کند. اما بخش ديگري از آن در محفظه هاي نزديک به سطح جمع شده و باعث بالا رفتن فشار در آن مناطق مي شود و سپس با ايجاد حفره هاي ريزي به شکل انفجاري به بيرون پرتاب مي شود. دقيقاً مانند زماني که شما در يک بطري حاوي نوشابه ي گازدار را باز مي کنيد.
با خنک شدن آب باقيمانده، اين آب مجدداً به مخزن قبلي خود به زير سطح باز مي گردد و اين عمل بارها و بارها تکرار مي شود.

نوارهاي ببر بر روي انسلادوس

با همه ي اين توضيحات يک راز ديگر باقي مي ماند: منشأ اين گرما بر روي اين جسم کوچک از کجاست؟
لري اسپوزيتو از دانشگاه کلرادو در اين خصوص مي گويد: "ما فکر مي کنيم که گرماي جزر و مدي مي تواند منتشر شونده باشد."

يک تصوير کلوزآپ از يکي از نوارهاي ببر روي سطح قمر انسلادوس که توسط سفينه کاسيني در سال 2008 گرفته شده است. آيا يک اقيانوس گاز دار در زير آن نهفته است؟

جزر و مدهاي قدرتمند ناشي از سياره کيوان باعث مي شود تا شکل قمر انسلادوس به آرامي در حين گردش در مدار خود تغيير کند. حرکت هاي آرام خمشي در سطوح داخلي اين قمر ايجاد حرارت مي کند همانطور که خم و راست نمودن سريع يک گيره کاغذ در آن ايجاد حرارت مي نمايد. در اين مدل، اصطکاک داخلي، سبب فعال شدن آتشفشان ها شده که اين امر گرم شدن و ذوب شدن يخ را به دنبال دارد.
اسپوزيتو مي افزايد:
"هم اينک واضح است که منشأ گرما هر چه که باشد، قمر انسلادوس بسياري از پيش نياز هاي لازم براي حيات را داراست. ما مي دانيم که اين قمر يک اقيانوس مايع، مواد ارگانيک و يک منبع انرژي دارد و از همه مهمتر اينکه ما مي دانيم ارگانيزم ها بر روي زمين در محيطي مشابه قرار دارند."
هيچ کس مطمئن نيست که در زير اين لايه يخ چه چيز در انتظار ماست، ولي به نظر مي رسد که اين قمر کوچک حرف هاي زيادي براي زدن داشته باشد: جت هاي فوراني، يک اقيانوس زير زميني و احتمال وجود حيات.
و همه اينها در حالي است که تا کنون تصور مي شد که اين مکان جرمي مرده و غير فعال است.
منبع: پايگاه اينترنتي سازمان فضايي امريکا(ناسا)


اشتراک گذاری در:

بیان دیدگاه

- لطفاً نام و دیدگاه‌ خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- سایت انجمن نجوم آماتوری ایران مجاز به ویرایش ادبی دیدگاه‌ها است.
- دیدگاه‌هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی و موارد مغایر با قوانین کشور باشند منتشر نخواهند شد.
- دیدگاه‌ها پس از تأیید منتشر می‌شوند.
نام:(اجباری)
رایانامه:(اجباری)
دیدگاه:

کد امنیتی:
(از چپ به راست)
https://telegram.me/iranastronomy
هم اکنون