مسير :
»
»
»
رويت هلال اما اين بار در روز !

رويت هلال اما اين بار در روز !
چهارشنبه 18 دي 1387 - 19:33 | شاخه : | 1823 بازدید | 0 دیدگاه


 
مرا چشمي است خون افشان زدست آن کمان ابروي آسمانياهميت پژوهشها و مطالعات کاربردي در حوزه نجوم و شناخت دنياي پر رمز و راز اختر شناسي بر کسي پوشيده نيست ، بويژه آنکه نتايج حاصله در زندگي روزمره و نيازمنديهاي جامعه نقش داشته باشد. موضوع رويت هلال ماه از جمله تاکيدات ديني ما مسلمانان از هزار و اندي سال قبل بوده است كه در اين دوران با توجه ويژه اي که طي چندين سال اخير با برگزاري دو سالانه هاي رويت و پذيرش ابزارهاي رصدي در امراستهلال و تجهيز و پشتيباني گروههاي علاقمند ، شکل علمي و منسجم تري به خود گرفته است ،مي رود تا با رفع اشکالات و برخي موانع ، با روشي دقيق تر و با استفاده از گروههاي پر توان در سراسر کشور ، جايگاه ويژه خود را تصاحب و نبوغ نسل امروز کشور عزيزمان ايران را به جهانيان عرضه بدارد. هر از چند گاهي پديدار شدن يک هلال بسيار جوان و يا رکورد شکن ، نظر شيفتگان کمان ابروي آسماني را به خود جلب و آنها را مجذوب شکل خود مي نمايد . خوشبختانه کم نيست مقالات ، سخنرانيها ، دوره هاي آموزشي و رکوردهايي که از تلاش فعالان عرصه علم اختر شناسي آماتوري كشور شاهد هستيم. از آنجا که در اکثر پايگاههاي اينترنتي مرتبط با ستاره شناسي و برخي نشريات به پاره اي از اين تلاشها اشاره شده است از تکرار آن پرهيز نموده و از نگاه آماري که بعضاً کسل کننده و در اين بحث نيز نمي گنجد نيز صرفنظر مي گردد و تلاش خواهد شد با بياني ساده و نه چندان تخصصي به ضوابط رويت پذيري هلال مورد توجه اين مقاله پردا خته و هلال شامگاهي رمضان 1428 که شيفتگان رويت در سراسر خاک اين اهورايي سرزمين مي پراکند تا با توان ودانش کافي  به رصد اين جرم آسمان شامگاهيکه اينبارهلال رمضان امسال جرمي  براي رصدگران در روزمحسوب مي شودبپردازند را مورد توجه قرار مي دهيم.شرح اين نکته ضروري است که درعرصه علم نجوم نيز رکورد شکني و نام آوري وجود دارد و اذهان خلاق و چشمان تيز بين مي توانند هلالهايي که در برخي ضابطه ها حتي از حدهاي تجربي هلالهاي رصد شده در جهان نيز داراي مقادير پايين تري باشند را با چشم غير مسلح و يا با  استفاده  از دوربينهاي  دو چشمي و تلسکوپ رصد نموده  و نام  خود  را در فهرست  رکورد شکنان ضابطه هاي رويت هلال ماه جهان ثبت نمايند .
عليرغم آنکه پيشينه رويت هلال ماه در جوامع اسلامي به حدود 14 قرن مي رسد و شماره ماه گرد اسلامي بيان گر اين مطلب است (بطور مثال  شماره ماه گرد اسلامي رمضان 1428 عدد 17132 است در حاليکه شماره ماه گرد نجومي آن 1047 مي باشد) ، اما بصورت مستدل وبا ارايه گزارشهاي  نسبتاً مدون  رويت هلال  از سال 1878 ميلادي آغاز ونام رصد گراني مثل استيون ان شور و جيمز استم در رويت هلال با چشم و ابزار در دهه هاي اخير بيشتر بر سر زبانها قرار گرفته است والبته برخي از اين رکوردها توسط رصدگران پر تلاش کشورمان زير سوال رفته است که  نشان از پيشرفت داخلي در اين زمينه است. شماره ماه گره نجومي نيز که براي اولين بار ادوارد براون از سال 1923 ميلادي آن را بنيان گذاشته است ، در گزارشها و پيش گزارشهاي رصدي  به  چشم  مي خورد که  با  توجه  به زمان آغاز اين شماره گذاري  طبيعي  است  که  از ماه گرد اسلامي عددي به مراتب کوچکتر داشته باشد. در کشورمان با بر پاشدن نهضت پيشرفت نجوم آماتوري ، رويت هلال نيز از اين قاعده مستثني نماند و با توجهات ويژه مسئولين کشور از توان بالاتري برخوردار گرديده است ، مسلماً در شرايط ايده آل براي انجام اينگونه تلاشهاي علمي نيستيم و مي توان با ايجاد وحدت رويه ، تجهيز کاملتر گروهها  ،  ارايه آموزشهاي تئوري  و رصدي  و نظاير آن  همراه  با  برگزاري کنفرانسها  و گردهمايي هاي سالانه و ارايه مقالات نو در اين زمينه ، شاهد رشد و تکامل در خور اين رشته باشيم .در همين جا مناسب است اشاره كنم كه روز 14 شهريور گردهمايي يک روزه رويت هلال که سومين کنفرانس كشوري در اين زمينه بود، امسال از سوي شوراي محترم مركزي تقويم موسسه ژئوفيزيک در تالار اجتماعات فردوسي دانشگاه تهران  برگزار گرديد و در روز قبل آن يعني 13 شهريور ماه جاري براي اولين بار نشست آموزشي گروه هاي رصدگرجهت کار با تلسکوپ با حضور چندين گروه مجرب رويت هلال که همراه با ابزارهاي نسبتاً پيشرفته رصدي از تهران و ساير شهرهاي کشورمان در اين برنامه حضور يافته بودند به اجرا در آمد که در نوع خود منحصر بفرد بود و راصدان به تبادل تجربيات پرداختند.
اما قبل از بررسي تحليلي ضوابط رويت هلال رمضان امسال خوب است نگاهي به جدول پيش گزارش رصدي اين هلال که همچون ديگر هلالهاي نويدگر آغاز ماه نو قمري در پايگاه اينترنتي انجمن نجوم آماتوري ايران نيز قرار گرفته و بصورت خبرنامه همه ماهه طي چندين سال اخير در اختيار اعضاي اين مرکز گذاشته مي شود ، بياندازيم و بدنبال آن شرح کوتاهي از برخي ضابطه هاي مهم ارايه خواهد شد.
?جدول ضوابط علمي رويت پذيري هلال رمضان در شامگاه 29 شعبان
مشخصات هلال شامگاهي رمضان1428 (بر اساس محاسبات مکان مرکزي)
روزچهارشنبه 21 شهريور1386 برابربا29 شعبان1428 و مطابق با 12سپتامبر2007 ميلادي
مشخصات: تهران –43 mوd35عرض شمالي و m26 و 51 d طول شرقي
لحظه غروب خورشيد*18h 16m 44s
سمت خورشيد *275d 44m 15s
سن ماه *26/04h
سمت ماه *264d 10m 06s
جدايي زاويه اي ماه وخورشيد *12d 04m 24s
اختلاف سمت ماه و خورشيد*11d 34m 09s-
ارتفاع ماه *2d 51m 43s
طول کمان ماه 125d
فاز ماه 1/16%
مکث ماه 17m 16s
لحظه غروب ماه18h 34m 00s
سمت ماه درلحظه غروب ماه266d 34m 15s
فاصله ماه از زمين401053 km
 

* در لحظه غروب خورشيد همانگونه که در اين جدول مشاهده مي نماييد ، با يک هلال خاص روبرو هستيم چرا که برخي ضابطه ها نظيرمکث و ارتفاع حکايت از يک هلال پر مشکل براي رصدگر در شامگاه اين روز دارد و چون در گذشته نيز رصدگران با هلالهاي بسيار جوان  و يا  با  مقادير بحراني  براي  رويت آنها  روبرو  بوده اند ، اين  بار نيز با انجام محاسبات و گزينش سايتهاي رصدي بالاخص در استانهاي جنوبي سعي در شکار اين هلال مي نمايند. اما رويت اين هلال در روز از ويژگي خاصي برخوردار است. جالب اينجاست در هيچ کجاي کشور هلال رمضان 1428 با چشم غيرمسلح ديده نمي شود . تقريباً معيارهاي رويت پذيري متداول ،ايران را کاملاً خارج از خط رويت پذيري مي داند و طبق يکي از معيارهايي که مدت زيادي نيست ارايه شده (معيارعوده) ،نيمي از کشور درون خط رويت پذيري قرار گرفته است. به جدايي زاويه اي ، فاز و طول کمان مناسب در اين هلال رصدگران عزيز در جدول فوق توجه داشته باشند و اگرهمواره در جلسات ونشستهاي تخصصي  بر استفاده از تلسکوپهاي با قابليت رديابي و تجهيز رصد گران به آن همواره تاکيد داشتيم، بيشتر براي جلوگيري از استفاده دوچشمي هاي غير کاليبره و داراي مشکل براي رويت هلالهاي بحراني بود و ديگرآنکه هلال در روز و هلالهاي شامگاهي خاص با تلسکوپهاي ردياب بهتر شکار مي شوند و به آن مي توان با اطمينان بيشتري استناد کرد که خوشبختانه مورد اقبال عمومي قرار گرفته است. گروه رويت هلال انجمن نجوم آماتوري ايران نيز با تلاشهاي  ساليان  اخير ،همراه با ديگر گروههاي  رصدگر به  اين  مهم  اقدام مي کندکه اين بار به حيث کيفي، گروههايي برگزيده و اعزام مي شوند.گروه رويت انجمن با اعضاي خود به استان مرکزي وشهرستان تفرش موطن و مدفن ابرمرد تاريخ علم عصر حاضر ايران،پرفسور حسابي عزيمت خواهد نمود و عليرغم آنکه اين منطقه رصدي بالاتر وخارج از خطوط رويت پذيري در تمام معيارهاي موجود است اما گروه درکنار رصدگران پر تلاش آن استان به رويت اين هلال در روز با ابزارهاي ويژه خود مي پردازد. هرچند رويت ياعدم رويت اين هلال گامي تحقيقاتي درحوزه رويت هلال است ،رصد اين هلال در آن منطقه مي تواند معيارهاي موجود جهاني را کاملاً زير سئوال ببرد وتاکيدي بر ضرورت ارايه معيارهاي جديد خواهد بود . انجمن گزارش رصدي گروه را از طريق پايگاه اينترنتي مرکز و ديگر  رسانه هاي جمعي کشور در اختيار عموم مردم عزيز کشورمان قرار خواهد داد.
گفتيم هلال رمضان امسال از نظر ارتفاع و مکث(در هنگام غروب خورشيد) و برخي فاكتورهاي ديگر خاص وپر مشکل محسوب مي شود .در توضيح اين فاكتور ها بايد عرض كنم ارتفاع ماه ،همان پاي عمود ماه به افق در زمان غروب خورشيد است. مکث هلال نيز از تفاضل زمان غروب خورشيد از زمان غروب ماه بدست مي آيد. طول كمان با در نظر گرفتن يك دايره ساعت و منطبق كردن شكل هلال بر صفحه ساعت حاصل مي آيد. همانگونه كه براحتي در مي يابيد كه در دايره 36درجه ،طول كمان منطبق بر هرصفحه مدورساعت، مثلاً از ساعت2 تا 6 را در نظر بگيريد. طول کمان منطبق بر آن برابر12درجه  مي شود چرا که فاصله زاويه اي بين هر ساعت 3درجه خواهد بود . فاز ماه با توجه به روشني هلال برآورد مي شود وبه درصد بيان مي شود ، بدين  معني كه  اين هلال چه مقدار از صد در صد روشنايي ماه ،روشني دارد. بديهي است سن هلال نيز همان زمان گذر از مقارنه (لحظه در يك صفحه قرار گرفتن مركز ماه ،خورشيد و زمين در گردش ماه بدور زمين) تا لحظه اولين غروب خورشيد است. بدين معنا كه اگر بطور مثال لحظه مقارنه 6 صبح و غروب آفتاب آنروزساعت 18  باشد،سن  هلال برابر12 ساعت است. زمان مقارنه هلال رمضان 1428 ساعت 16:14:9 روز سه شنبه 2شهريور است .جدايي زاويه اي نيز مقدار زاويه اي است كه بين مركز قرص خورشيد و قرص  ماه  به راس  چشم  انسان ايجاد مي شود. در برخي معيارها نيز به ضخامت مياني هلال توجه شده که به دقيقه کمان بيان مي گردد.  خوب است به جدول پيش گزارش رصدي اين مقاله نگاهي بيافكنيد در نظر داشته باشيد چون دوره هلالي ماه 29.53 روز است ما در شامگاه روز 29 ماه قمري اقدام به رويت هلال مي كنيم ،در صورتي كه هلال رصد شود ماه قمري 29  روزه تمام شده و فرداي آنروز آغاز ماه جديد است درغير اين صورت حتماً در غروب روز بعد هلال مشاهده و ماه 3روزه تمام مي گردد چرا كه ماه قمري با توجه به اشارات بالا 28 روزه و يا 31 روزه نخواهد بود.
نتيجه آنکه همانگونه مشاهده مي كنيد رويت هلال نيز بحثي كاملاً علمي، قابل محاسبه و در عين حال در دسترس عموم براي مطالعه و تحقيق است كه اين مهم از خصيصه هاي علم با معني خالص آن است وخصيصه علم عمومي بودن آن است و آماتورهاي ايران وجهان نقش زيادي در پژوهشها و مطالعات امروزي دارند و دقيقاً  به همين علت آماتورها نقش اساسي در پيشبرد علم اختر شناسي داشته اند چرا كه مفهوم آماتور نه به معني غير حرفه اي بلكه با معناي علاقمند و دلبسته است كه بدون چشم داشت فقط براي انجام يك كار علمي تفنني و از سر كنجكاوي و پاسخ به ذهن جستجوگر كه از ويژگيهاي متمايز انسان با ساير موجودات است به اين مطالعات و رصدها اقدام مي كند  .البته امروزه نرم افزارها و امكانات محاسباتي سريعي براي موضوعات مختلف نجومي طراحي گرديده است كه شرايط محاسبات را بسيار آسان نموده اند و اميدواريم در فرصتي ديگر به شرح وآموزش نحوه كار با آنها بتوانيم بپردازيم. در پايان آرزو مي کنيم همانگونه که علم فرايندي اجتماعي و با تلاش گروهي محقق مي شود ،گروههاي رصدگر بويژه علاقمندان به اجراي طرحهاي پژوهشي در زمينه رويت علمي هلال ماه به ايجاد مرزهاي نوين در مقادير تجربي جهاني رويت دست يافته و برگ زريني به افتخارات تلاشگران صحنه علم ودانش بيافزايند.بديهي است تفاوت نگرشهاي کشورهاي مختلف در تعيين ظوابط براي آغاز ماه قمري تا رسيدن به يک وحدت رويه منطقي در جهان اسلام ،تاثيري بر تلا شها و زحمات علمي در کشور نمي گذارد و به مفهوم اشتباه در فعاليتهاي داخلي نبوده ونيست.  اميدوارم اين مقاله كوتاه روشنگري هر چند ناچيز براي شما عزيزي كه براي مطالعه آن فرصت گذاشتيد به همراه داشته باشد. گزارشات و اخبار رويت ماه را مي توانيد دربخش ويژه رويت هلال سايت اختصاصي منجمان آماتورکشور به آدرس www.iaas.irدنبال نماييد.رصد موفقي را همراه با آسماني صاف براي رصدگران آرزومنديم.
 


اشتراک گذاری در:

بیان دیدگاه

- لطفاً نام و دیدگاه‌ خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- سایت انجمن نجوم آماتوری ایران مجاز به ویرایش ادبی دیدگاه‌ها است.
- دیدگاه‌هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی و موارد مغایر با قوانین کشور باشند منتشر نخواهند شد.
- دیدگاه‌ها پس از تأیید منتشر می‌شوند.
نام:(اجباری)
رایانامه:(اجباری)
دیدگاه:

کد امنیتی:
(از چپ به راست)
https://telegram.me/iranastronomy
هم اکنون