فرخنده باد جشن نوروز، میراث ماندگار نیاکان نیک اهورایی این سرزمین بر تمامی ایرانیان عزیز در هرنقطه از این کره کوچک خاکی. روابط عمومی    
 جمعه 11 فروردين 1396 | 3 رجب 1438 | 31 مارس 2017
مسير :
»
»
»
راهبردهايي براي حداقل سازي برافروختگي آسمان در اطر

راهبردهايي براي حداقل سازي برافروختگي آسمان در اطر
چهارشنبه 27 اَمرداد 1389 - 02:30 | شاخه : | 1544 بازدید | 0 دیدگاه
 
بخش دوم مقاله راهبردهايي براي حداقل سازي برافروختگي نوري در اطراف رصدخانه هاي نجومي - ادامه 
7- سنجش و اندازه‌گيري آلودگي نوري7-1- ارزيابي منطقه­ايبه چند دليل، احتياج به اين كار داريم، روش كار بايد ساده و ارزان باشد و تعيين آن بايد توسط افراد آماتور صورت گيرد، دو روش در حال حاضر مورد استفاده است:
 
الف) به روش تعيين حد قدر منطقه­اي
در محدوده معيني از آسمان (مثلاً بين چهار ستاره معروف)، تعداد ستاره‌هاي قابل ديد شمارش مي‌گردد. البته از بين آن همه ستاره تنها آنهايي كه قابل ديدن باشند لحاظ مي‌گردند وقتي مقدار مقتضي شمارش شد، اين اطلاعات به ابعاد بزرگتري بسط داده مي‌شوند. البته نبايد از دوربين‌هاي دو چشمي استفاده شود زيرا كيفيت دريافت نور آنها بطور قابل ملاحظه‌اي تغيير مي‌كند.
ب) به روش تصويربرداري
در اين روش از تعداد زيادي ستاره‌شناس آماتور براي عكاسي از  آسمان شب استفاده مي‌شود كه با استفاده از دوربين‌هاي معمولي و فيلم‌هاي اسلايدي از آسمان در محل استقرارشان عكسبرداري مي‌كنند. مشخصات فيلم عكاسي و ساير ويژگيهايي كه بايد رعايت شود توسط كوزايي و ايزوبه در سال 1988 داده شده است. با استفاده از خصوصيات فيلم و عكس ثبت شده و توجه به نور پس زمينه و رد ستاره‌هاي آن منطقه از آسمان در عكس، درخشندگي آسمان شب تعيين مي‌شود.
در ژاپن برافروختگي آسمان شهرهاي پرجمعيت و صنعتي مانند يوكوهاما، اُزاكا و مناطقي از توكيو چيزي در حدود قدر 4 است. يعني برافروختگي آسمان مانع رويت اجرام آسماني کم نورتر (قدر 4 تا 6) مي شود. در هلند نيز اندازه‌گيري مشابهي در مناطق وسيع انجام گرفته است که اين ميزان كمي بيش از قدر 5 بوده است.
7-2- ارزيابي پيوستهارزيابي پيوسته يا شبه پيوسته از برافروختگي آسمان را مي‌توان توسط مونيتور كردن (پايش) روشنايي آسمان انجام داد. اين ارزيابي­ها اغلب در مكانهاي مشخصي انجام مي‌‌گيرد. مثلاً در محل رصدخانه­هاي بزرگ.
داده‌هاي يك دوره (حداقل يك ساله شامل كليه تغييرات فصلي هم گردد)، اطلاعات مناسبي در اختيار قرار مي‌دهد. نقشه‌برداري را مي‌توان توسط تجهيزات فتومتريك استاندارد كه در هر رصدخانه معتبري موجود است انجام داد. بطور معمول، در اندازه‌گيري برافروختگي آسمان ارتفاعات زير 15 لحاظ نمي‌شود. در حال حاضر، اطلاعاتي از تعدادي رصدخانه‌هاي بزرگ دنيا جمع‌آوري شده است.
7-3- ارزيابي رصدخانه­ايبه منظور تعيين دقيق بر افروختگي آسمان در رصدخانه‌هاي موجود، مي‌توان از تلسكوپ‌هاي نجومي معمولي به همراه تجهيزات استاندارد استفاده كرد. اين كار در بسياري از رصدخانه‌ها با روشهاي مرسوم انجام مي‌گيرد.
8- سيستم ناحيه‌بندي ناحيه‌بندي اقدام مناسبي جهت اعمال قوانين محيطي است. ايده اصلي بر اين است مواردي  هستند که از فعاليتهاي آلاينده نمي‌توان اجتناب نمود، اما نتيجه اين آلودگي در محيط براي تمام نقاط بطور يكسان زيان آور نيست. ناحيه‌بندي موجب توقف آلودگي محيطي نمي‌شود، اما به عنوان چهارچوب مرجعي براي قانون‌گذاري در جهت مبارزه آلودگي به كار مي‌آيد. جزئيات بيشتر در مطالعه‌اي كه براي وزارت محيط زيست هلند انجام گرفته آمده است.
 
.
جدول 1. توضيح ناحيه­هاي محيطي با توجه به سيستم ناحيه‌بندي
دسته بندي ناحيه­ها
توضيح
E1
مناطق كه ذاتاً چشم‌انداز تاريك دارند، مانند پاركهاي ملي، مناطق بكر و طبيعي (جايي كه جاده‌ها معمولاً روشنايي ندارند)
E2
مناطق با ميزان روشنايي پايين، خارج از شهرها و مناطق روستايي (جاييكه جاده‌ها براي عبور و مرور افراد نورپردازي شده‌اند)
E3
مناطق با ميزان روشنايي متوسط، مناطق مسكوني شهري (جايي كه جاده‌ها براي مسيرهاي ماشين رو نورپردازي شده‌اند)
E4
مناطق با ميزان نورپردازي بالا، مناطق شهري كه شامل محدوده‌هاي مسكوني، تجاري و فعاليت‌هاي زياد شبانه مي‌باشند
 
در برخي موارد، جنبه‌هاي خاصي از طراحي تجهيزات روشنايي و فعاليت رصدخانه‌هاي نجومي احتياج به سيستم ناحيه‌بندي مفصل‌تري دارد. بطوريکه يكي يا دو تا از ناحيه‌ها خود به زير ناحيه تقسيم مي‌شوند. به عنوان مثال ناحيه‌بندي ALCOR كه توسط انجمن بين‌المللي نجوم (IAU) ارائه شده است تا بتوان براي گونه‌هاي خاصي از رصدخانه‌هاي نجومي، مقررات نورپردازي بيشتري اعمال نمود.
براي نورپردازي خارجي در هر ناحيه حدودي براي انتشار نور و تجهيزاتي كه به كار مي‌رود تعيين شده‌اند. براي محدود نمودن مزاحمت نوري براي رصدخانه‌هاي نجومي، ناحيه‌بندي دو هدف را برآورده مي‌سازد، يكي اينكه مي‌توان قوانيني براي نورپردازي در ارتباط با فعاليت‌هاي نجومي كه در هر ناحيه انجام مي‌شود، وضع نمود ديگر آنكه قوانيني در ساير نواحي بسته به فعاليتهاي كه در آنها انجام مي‌گيرد براي نورپردازي وضع كرد. در بخش 9 اين قوانين مورد بحث قرار مي‌گيرد.
 
9- پيشنهاداتي براي حدود آلودگي آسماندر جدول (2) پيشنهاداتي براي محدود نمودن برافروختگي آسمان ارائه شده است. اين توصيه‌ها بصورت بيشترين ميزان قابل قبول براي ULORinst براي هر يك از نواحي چهارگانه ارائه شده است. اين حدود براي تك تك چراغ‌ها در هر ناحيه صادق است. به عنوان مثال برخي از فعاليت‌هاي نجومي كه در ناحيه‌هاي مختلف انجام مي‌گيرد در جدول (2) آورده شده است. بايد ذكر شود كه مقدار كل ULORinst يا متوسط آن در هر ناحيه مقدار مناسب­تري مي‌باشد. با اين وجود در حال حاضر هيچ سنجش كمي‌اي براي اين مقادير وجود ندارد.
مقادير ذكر شده در جدول (2) بايد به عنوان حدود در هر ناحيه در نظر گرفته شود. مهندسين روشنايي بايد هر كار ممكن را در طراحي براي رعايت مقررات مربوط به ناحيه‌هاي پايين‌تر انجام دهند. اين مطالب بر اين دلالت مي‌كند كه مهندسان روشنايي بايد تجهيزات روشنايي را براي مكانهايي از ناحيه طراحي كنند كه آلودگي نوري در آن مناطق كمتر از ميزان حدي ذكر شده براي آن ناحيه است.
فعاليت‌هاي نجومي
ULORinst دسته‌بندي ناحيه­ها
رصدخانه‌هاي ملي و بين‌المللي
0
E1
مطالعات آكادميك و دانشگاهي
5-0
E2
مطالعات آماتور و غير حرفه‌اي
15-0
E3
رويت آسمان شب
25-0
E4
 
آلودگي نوري در يك نقطه[1] از ناحيه‌اي خاص تنها در اثر نورهاي حاصله از آن ناحيه نيست بلكه در اثر نورپردازي­هاي نواحي ديگر نيز مي‌باشد. همچنين به ابعاد ناحيه‌ها نيز بستگي دارد. مقررات نورپردازي در نواحي اطراف منطقه‌اي خاص نيز بايد در نظر گرفته شوند. تأثير نورهاي حاصل از نواحي اطراف بر برافروختگي آسمان كلي در نقطه مرجع مورد نظر، به فاصله بين حدود مرزي ناحيه تا نقطه مرجع بستگي دارد.
در جدول (2) توصيه‌هايي براي كمترين فاصله حدود مرزي ناحيه تا نقطه مرجع آورده شده است كه حتماً بايد براي نواحي مختلف رعايت شوند.
جهت تعيين كامل مقررات نورپردازي به منظور كاهش تأثيرات آلودگي نوري بايد اطلاعات جدول 2 و 3 را توأماً به كار برد. رعايت فواصل داده شده در جدول (3) موجب محدود شدن آلودگي نوري در حد قابل قبول خواهد شد. به منظور مطمئن شدن از مطلوب بودن شرايط رصدي توصيه مي‌گردد كه فواصل ذكر شده در جدول 3 دو برابر شوند.
 
جدول (3): كمترين فاصله بين حدود مرزي نواحي تا نقطه مرجع (برحسب km)
دسته­بندي ناحيه­ها حول نقطه مرجع E1-E2 E2-E3 E3-E4
E1 1 10 100
E2  
1 10
E3  
 
1
E4  
 
 
 10- سنجش‌هاي مفيدبهترين راه براي پرهيز از آلودگي نوري يا حداقل كاهش آن پرهيز از نورپردازي­هايي است كه واقعاً ضروري نمي‌باشند. مقدار نورهاي مزاحم از تجهيزاتي كه حضور آنها ضروري مي‌باشد را نيز مي‌توان توسط چندين ترفند كاهش داد.
الف- خاموشي شبانه[2]خاموش نمودن همه نورها با همديگر ممكن است موجب ايجاد جنبه‌هاي ديگري از مزاحمت و دردسر در اجتماع گردد. در اكثر موارد، ميزان مورد نور در طول شب فرق مي‌كند پس از مدت زماني مشخص (متغير يا ثابت) مي‌توان نورها را كاهش داد. آسانترين راه خاموش كردن نورهايي است كه ديگر احتياجي به آنها نيست. براي مواقع پس از خاموشي شبانه كه هنوز هم مقداري نور لازم است، ممكن است از چراغهاي چند لامپه استفاده شود. يك راه حل مناسب استفاده از تنظيم‌كننده نور[3] است. بسياري از مناطق با اعمال قوانين و دستوراتي، محدوديت زماني را براي استفاده از تجهيزات نورپردازي اعمال مي‌كنند. CIE 1999 را ببينيد.
بورهاي تك رنگ
يكي از مؤثرترين راهها براي كاهش مزاحمت نوري استفاده از منابع نوري تك رنگ است. به خصوص
مانند لامپهاي سديم كم فشار. در اين صورت محدوده‌هاي ديگري طيفي تحت تأثير قرار نمي‌گيرند.  بعلاوه اينکه راندمان اين لامپ (سديم كم فشار) يكي از بالاترين راندمان‌ها در بين لامپهاي موجود است. بكارگيري لامپهاي سديم كم فشار در نزديكي رصدخانه‌هاي نجومي به همگان توصيه مي‌شود با اين وجود استفاده از اين لامپها براي همه انواع تأسيسات نورپردازي قابل اجرا نيست.
ج- فيلترينگ نور
در جاهاييكه نمي‌توان از لامپهاي سديم كم فشار استفاده كرد، فيلتر نمودن تشعشعات نزديك به كرانه‌هاي بالا و پايين گستره طيف مرئي مي‌تواند موجب كاهش مزاحمت‌هاي نوري گردد. قوانين و دستورات متعددي وجود دارند كه تشعشعات در اين محدوده طيفي را در اطراف رصدخانه‌ها محدود مي‌نمايد. اين امر مي‌تواند توسط انتخاب مناسب منابع نوري يا توسط بكارگيري فيلترها در چراغ‌ها صورت گيرد.
 
د- كنترل نور
كاهش نورهاي پراكنده از طريق كنترل نمودن نور به معناي آن است كه از نورهاي تابيده شده در بالاي سطح افق جلوگيري شود.
در خيلي موارد كاهش ULOR و ULORinst به مشابه افزايش راندمان و كارايي نورپردازي است. جزئيات بيشتر در CIE (1995 a) داده شده است.
هـ- تأثير ضريب انعكاس سطوح اطراف
در خيلي موارد، ضريب انعكاس محيط مربوط به نوع زمين منطقه است. همانطور كه قدرت ديد با افزايش شدت روشنايي افزايش مي‌يابد، معمولاً در جاهاييكه سطوح ضرب انعكاس بالايي دارند، مي‌توان از سطح نورپردازي پايين‌تري استفاده كرد. درخشندگي حاصله متناسب است با ميزان نور نصب شده و انعكاس سطح. از اين رو يك سطح تيره نياز به لامپهاي بيشتر (يا قويتري) نسبت به يك سطح روشن دارد تا همان درخشندگي را داشته باشد. به هر حال بيشتر پارامترهاي فني نورپردازي ( مانند خيرگي و نورهاي مزاحم) مستقيماً به ميزان نور نصب شده مربوط مي‌باشند. در مجموع سطوح تيره اغلب منجر به نورپردازي بيش از حد[4] مي‌شوند. يك نمونه سطوح جاده‌ها مي‌باشد. (براي نمونه CIE/PIARC 1984) را ببينيد).
از سوي ديگر نورهاي منعكس شده سهم بزرگي در ايجاد نورهاي مزاحم دارند. از اين منظر احتياج به سطوح ضريب انعكاس پايين است. در نهايت بايد موازنه‌اي بين اين شرايط برقرار نمود. بهتر است سطوح مربوط به كار داراي ضريب انعكاس بالا و سطوح غير مرتبط داراي ضريب انعكاس پايين باشند. اما در حقيقت همواره نمي‌توان مشخصه انعكاس جهان واقعي اطراف را دستكاري كرد. ادامه دارد...به کوشش: اميررضا قلي زاده    دانشجوي کارشناسي ارشد مهندسي برق و عضو انجمن نجوم آماتوري ايران

با تشکر از آقاي مهندس عتيقي و خانم مهندس مسلمي


[1]- كه به آن نقطه مورد نظر، نقطه مرجع مي‌گوييم (Reference Point)
[2]- Curfew،در مناطق نزديك به رصدخانه‌ها، در ساعاتي از نيمه شب قوانيني محدودكننده براي روشنايي اعمال مي‌شود. به اين ساعات، خاموشي شبانه مي‌گوييم.

[3]-Dimmer
[4]-Overlighting


اشتراک گذاری در:

بیان دیدگاه

- لطفاً نام و دیدگاه‌ خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- سایت انجمن نجوم آماتوری ایران مجاز به ویرایش ادبی دیدگاه‌ها است.
- دیدگاه‌هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی و موارد مغایر با قوانین کشور باشند منتشر نخواهند شد.
- دیدگاه‌ها پس از تأیید منتشر می‌شوند.
نام:(اجباری)
رایانامه:(اجباری)
دیدگاه:

کد امنیتی:
(از چپ به راست)
https://telegram.me/iranastronomy
هم اکنون