مسير :
»
»
»
بارش پرساوشي

بارش پرساوشي
يكشنبه 17 اَمرداد 1389 - 02:30 | شاخه : | 4535 بازدید | 0 دیدگاه
 
به نام آفريدگار يکتا
 
بارشي از شهاب ها جشني آسماني را مي آفرينند
 
 
 
مقدمه:       انجمن نجوم آماتوري ايران ازسالهاي قبل تاکنون تلاش کرده است اخبار نجومي را در سطح گسترده اي به آگاهي مردم برساند و انعکاس اولين اخبارآنهم بصورت گسترده در روزنامه ها و صدا وسيما از جمله فعاليتهاي اين مرکز است .اين مرکز با همراهي کارشناسان و اعضاي خوب خود سعي نموده است در مقياس وسيع به فعاليتهاي ترويجي براي عمومي سازي اين دانش باستاني اقدام نمايد و ستارهاي بوده است که با تاسيس خود نويد از يک شب با آسمان پر ستاره را به علاقمندان داده و خوشبختانه اين نظر به عمل پيوسته و طي ساليان اخير نيز گروهها، سايتها و مراکز مختلفي شکل گرفته اند که مسلماً از آنجا که هدف آسماني و ترويج علم است همگي مي توانيم دست در دست يکديگر مردم خوبمان را در عشق به آسمان با خود سهيم نماييم.
 
بارشهاي شهابي در طي سال با تعداد کم وبيش شهاب رويت شده درساعت نيز از موضوعات مورد توجه آماتورها و حتي مردم عادي مي باشند. همانگونه که اشاره شد خوشبختانه با تلاشهايي که طي ساليان اخير انجمن نجوم آماتوري ايران در راستاي اشاعه اخبار نجومي در بين عامه به انجام رسانده و محدود به يک شبکه و يا رسانه خاص نبوده است، امروزه مردم کشورمان نيز نسبت به اخبار گسترده نجومي عرضه شده در رسانه ها با حساسيت، دقت و تأمل بيشتري برخورد مي کنند و گاهي اوقات حتي بر بامهاي دود گرفته درشهرهاي بزرگي همچون تهران! رفته تا به رصد وقايع آسماني بپردازند و حتي علاقمندند در جشن آسماني بارشهاي شهابي شرکت کنند و اين نشان از گسترش دانش ديرينه اخترشناسي در جامعه دارد و نويد بخش آينده اي روشن براي پيشرفت در اين زمينه مي باشد و در اين زمان بيش از پيش تلاش مي کنيم با نهضتي براي بسط عمومي علم نجوم همراه با دهها گروه و سايت فعال نجومي که در اين سالها در جامعه شاهد هستيم به راهمان ادامه داده و قدرتمند تر از گذشته پاسخگوي علاقمندان اين رشته باشيم .
 * منشا بارشها هربارش به دنباله داري که در زمان خاصي از حضيض ( کمترين فاصله ) خورشيدي گذشته است باز مي گردد بدين نحو که با عبور دنباله دار و بازماندن ذرات ميليمتري و ميکرومتري در مدار آن که معمولاً در اثر گرماي خورشيد و ذرات باد خورشيدي از گيسو و دم جامانده اند ، زمين در مدار چرخش بدور خورشيد با اين ذرات برخورد و در جو زمين درخششي جذاب را ايجاد مي شود. طبيعي است در صورت کوتاه بودن دوره چرخش هر دنباله دار بدور خورشيد مدار آن زود به زود از ذرات پر و بارش بهتري داريم. البته بارشهايي همچون بارش جوزائي با منشائي عجيب يعني يک سيارک بنام فيتون 3200! را نيز در رده بندي منشا شهابها نمي توان ناديده گرفت.
بارشها همانگونه که اشاره شد ذرات بسيار ريز ميليمتري و ميکرومتري هستند و اين بدان معنا است که شهاب( (Meteor  با شهاب سنگ( Meteorite)  متفاوت است. شهابسنگهاي بسيار کوچک و يا غول پيکر در هر حال داراي حجم و جرم قابل توجه هستند و در اين بحث نمي گنجند. بديهي است شهابها براي انسان خطري محسوب نشده و صرفاً درخششي در فاصله 8تا 15کيلومتري درون جو زمين است و با التهاب اتمهاي جو زمين و انرژي گرفتن الکترونهاي مدار والانس، آنها به مدار بالاتر رفته وچون اتم علاقمند به حالت پايداري است، اين اتمها مجدداً به مدار ظرفيت بازگشته و انرژي خود را تحت انرژي نوراني به چشم ما مي رسانند ونوري فلوئور سان را ايجاد مي کنند. پس شهابها بر عکس شهابسنگها که مي توانند با سطح زمين حتي برخورد داشته باشند واثري ايجاد کنند کاملاً متفاوتند. گذشته از آنکه رنگ شهابها به ماهيت آنها، زواياي برخوردي و بخشي از جو که اصابت با آن صورت گرفته مي تواند مرتبط باشد.
 
 *کانون بارش      اگر رد شهابها را در خلاف جهت حرکتشان ادامه دهيم ، رد کليه شهابهاي مربوط به يک بارش به يک نقطه موسوم به کانون (Radiant) در صورت فلکي خاص مي رسد و اساساً نام بارش از صورت فلکي که کانون در آن قرار دارد ، انتخاب مي شود مثلاً بارش اسدي ، پرساووشي ، جوزايي و...
 *تعداد شهاب در هربارش (ZHR)        معمولاً براي بدست آوردن تعداد شهابهاي رصد شده ، بازه زماني و منطقه خاصي از آسمان را انتخاب و به محاسبه مي پردازيم.تعداد بارش ساعتي سمت الرأس (Zenithal Hourly Rate ) يا ZHR واحد مشخص کننده تعداد شهاب در ساعت هستند ، البته محاسبه آن با فرمول خاصي به شرح ذيل انجام مي گردد:
            F * C * K * N
ZHR= -----------------
                   T
که F وضعيت ابر و موانع منطقه ، C حد قدري محل رصد ، k ارتفاع کانون بارش از افق ، N  تعداد شهابهاي رصد شده و T مدت زمان رصد در يک ساعت است که با روش خاصي هرکدام محاسبه و ZHR کل بدست مي آيد.
اما بصورت ساده اگر شما در يک بازه مثلاً ده دقيقه اي تعداد شهابهايي را که از بالاي سرتان عبورمي کنند را بشماريد مي توانيد تعداد رصد شده را به يک ساعت تعميم داده و ZHR تقريبي را اعلام نماييد.
 *فعاليتهاي شما در يک بارش      عکسبرداري با استفاده از دوربينهاي غيراتوماتيکي که بر روي سه پايه مستقر باشند جلوء زيبايي از يک بارش را براي شما ثبت مي نمايد. دقت کنيد بجاي لنزهاي تله، از لنز وايد ( زاويه باز ) در عکسبرداري از بارشها استفاده کنيد و مسلم است که هر چه لنز با زاويه بازتري در اختيار داشته باشيد براي اين هدف بهتر است، حتي لنز چشم ماهي(Fisheye ( نيز در مناطق کاملاً تاريک مي تواند جلوه هاي ويژه اي را ثبت کند. براي عدم انتقال لرزش دستتان به دوربين از دکلانشور ( سيم رابط عکاسي) آنهم نه کوتاه و نه چندان بلند استفاده نماييد.  براي افراد کم تجربه بايد اضافه کنم که فاصله بر روي بينهايت، ديافراگم دوربين در وضعيت نيمه باز و قطعاً فلاش و نورسنج دوربين کاربردي ندارد!  در وضعيتBulb  B)) نور دهي متناسب را با عبور يک شهاب از منظر لنز دوربين و خاتمه يک مرحله عکسبرداري انجام دهيد بدين معني که دقت نماييد اولين رد شهاب که از جلو لنز دوربين شما گذر کرد، بايد عکسبرداري بر روي اين فريم و يا در دوربينهايDSLR بايد عرض کنم در اين مرحله خاتمه يابد و براي عکس بعدي خودتان را آماده کنيد، مواظب باشيد نورهاي اضافه از اطراف وارد دوربين شما نشود و تمامي اعضاي گروه رصدي( اگر گروهي رصد مي کنيد)مي بايست از چراغ قوه هاي با نور قرمز استفاده نمايند تا ضمن جلوگيري از پايين آمدن حساسيت چشمانتان در هنگام رصد ،براي عکسهاي شما نيز مشکلي پيش نيايد .تهيه اسلايد هم از اين بارشها خالي از لطف نيست تا روزي در يک برنامه عمومي بتوانيد با نمايش آنها عشق به آسمان را با ديگران تقسيم کنيد.
ثبت گزارش همراه با نام فرد يا افراد گروه، موقعيت رصدي، تعداد شهاب رويت شده، رسم تصوير از وضعيت آسمان و رد شهابها، قدر شهابهاي رصد شده ( نور ظاهري که به چشمان شما مي رسد)، ميزان درجه اي که در آسمان طي مي کنند، صورت فلکي که رد شهابها را  در آنجا ديده ايد و ... اين رصد  را براي شما  ماندگار و تجربه اي علمي براي خودتان و استفاده کنندگان از گزارش شما مي باشد ضمن آنکه اين گزارشها و عکسها در سايت انجمن نجوم آماتوري ايران از جايگاه خاصي قطعاً برخوردار است و اميدواريم کارهاي شما را براي انعکاس ببينيم. خودکار و کاغذ يادداشت ، دوربين عکاسي غيراتوماتيک آنالوگ به همراه نگاتيو يا اسلايد و يا دوربينهاي DSLR ديجيتال، زيرانداز و يا کيسه خواب را همراه با نوشيدني گرم و خوراکي مورد علاقه فراموش نکنيد و اين ملزومات قطعاً شما را در رصدي موفق همراهي مي کنند و در نجوم آماتوري بجز فعاليت علمي جذاب، تفنني و لذت بخش بودن برنامه از اهميت ويژه اي برخوردار است.  سعي کنيد از روزهاي قبل در ارتباط با هواشناسي، وضعيت هواي مناطق مختلف را بررسي و بهترين رصدگاه را انتخاب کنيد. اگر قصد خارج شدن از شهر را داريد (که بهتر است همينگونه باشد) بصورت گروهي و با اطلاع خانواده اقدام کنيد و سعي نماييد موقعيت ايمني را انتخاب کنيد تا از خطرات انساني ! و حيواني در امان باشيد .
 
 
* بارش پِرساوشي        اين بارش از بقاياي دنباله دار ( سويفت _ تاتل /P 109) به وجود آمده ، اين دنباله دار که به نام کاشفان آن لوييس سوفيت و هوراس پارنل تاتل مشهور شده درجولاي 1862 ميلادي کشف شد. بازگشت مجددآن به سال 1992 ميلادي(1371خورشيدي) باز مي گردد که اين بار توسط تسوروهيکوکيوچي ستاره شناس ژاپني رصد شد. پرساووش نيز نام يکي از قهرمانان افسانه اي يونان است و به معناي « برنده سر ديو » مي باشد . طبق افسانه ها پرساووش قهرماني است که سر ديو را مي برد و شاهزاده خانم را از بند نجات مي دهد. آن شاهزاده خانم آندرومدا ( زن به زنجير کشيده شده ) يا امراه المسلسله بوده است . بد نيست باز هم در اينجا تاکيد نماييم که برخي متاسفانه با حذف حرف "پ" زبان فارسي از نام اين صورت فلکي، همچون اعراب که حرف"پ" را در الفباي خود ندارند، اين صورت را به غلط "برساوش" تلفظ مي کنند که براي پاسداشت زبان پارسي و با توجه به اين اصل که اساس مراکز علمي ترويج صحيح علم و توجه به ظرائف آن است بهتر مي دانيم تلفظ صحيح يعني"پرساوش" متداول گردد.
 با دانسته هاي فوق حتماً دريافته ايدکه کانون بارش در صورت فلکي پرساوش( بُرنده سر ديو) قرار دارد.( طبق شکل )
 
10شهاب در ساعت براي بارش امسال پيش بيني مي شود،ضمناً فراموش نکنيد طبق فرمول محاسباتي ZHR ، حد قدري منطقه رصد بسيار مهم است در تهران و شهرهاي بزرگ از ديدن شهابهاي زيادي که در اثر آلودگي نوري و آلودگي هوا ديده نمي شوند، محروم مي گرديد چرا که نور شهر و تراکم آلودگي هوا باعث مي شود شهابهاي با درخشش کم را نبينيد و اين از تعداد شهابهاي قابل رويت تعداد قابل توجهي را کم مي کند، زمان اوج بارش هم وقتي است که حداکثر تعداد شهاب در ساعت را مي بينيم ودر حقيقت جو زمين به توده متراکم ذرات شهاب در فضاي مي رسد. زمان اوج اين بارش بامداد جمعه 22 امرداد ماه جاري ساعت5:3است. قبل از زمان اوج نيز فرصت ديدن شهابهاي زيبايي را در آسمان دور از شهر داريد.
گروه پژوهشي انجمن نيز به همراه علاقمندان ثبت نام نموده در اين برنامه به منطقه تفرش عزيمت مي کنند تا علاقمندان به اين رويداد زير سقف هتل چند هزار ستاره آسمان کشورمان! به رويت شهابها بپردازند. از نيمه شب تا صبح بارشها جلوه زيباتري دارند و مناسب ترين فرصت رصد است که امسال خوشبختانه نصيب مردم آسيا و از جمله کشورمان شده است و بدور از نور ماه رصد جالبي پيش بيني مي شود. پس فرصت را از دست ندهيد.
در سراسر کشور اين بارش همچون ساير بارشهاي شهابي بدون آنکه به ابزار رصدي نيازمند باشد و بدون هيچگونه خطري که چشمان شما را تهديد کند قابل رويت است. کافي است با پوشش مناسب و يک نوشيدني دلخواه در گوشه اي دنج وآرام بر روي يک زير انداز دراز بکشيد و به آسمان نيلگون خداوندي نگاه کنيد، شهابها جلو چشمان شما مانور خواهند داد و جشن باشکوهي را در معرض ديدتان مي گذارند.
 *دعوت به جشن آسماني بارش پرساووشيهمه ساله دهه آخر امرداد ودر اوج گرماي تابستاني موقعيتي مناسب براي رصد ذرات بجا مانده از دنباله دار سويفت تاتل بوجود مي آيد. اين دنباله دار كه هم اكنون از زمين دور شده، اما آثار بجا مانده از دم پهن آن عاملي براي ايجاد اين بارش شهابي است. سرعت اين ذرات 132 كيلومتر بر ساعت وبهترين بارشهاوقتي است كه زمين با توده بزرگي ازاين ذرات برخورد مي كند. اين بارش كه به بارش نيمكره شمالي شهرت دارد در نيمكره جنوبي هم ديده مي شود اما تعداد شهابهاي قابل رويت آن كمتر است. بارش شهابي پرساوشي از حيث رنگ شهابها و تعداد آذر گوي ( Fireball ( قابل توجه است و خوب است بدانيد آذر گوي به شهابهاي بسيار نوراني با قدر 4- و يا بالاتر اطلاق مي شود و هنگام عکاسي و حتي رصد، نور ماندگاري در آسمان داشته و جلوه با شکوهي خلق مي کنند. براي رصد اين بارش از حدود نيمه شب پنج شنبه 21 امرداد تا قبل از طلوع مهر تابان مهلت داريد شهابهاي درخشان اين بارش راببينيد و بهترين فرصت بامداد جمعه ساعت5:3، 22 امرداد 89 خواهد بود. براي اين رصد به تلسكوپ و هيچگونه ابزارنجومي نياز نداريد و كافي است رصد گاهي دور از نور و آلودگي هواي شهر انتخاب نموده و يك زير انداز مناسب امكان خوبي براي خوابيدن شما و چشم دوختن به آسمان بويژه به افق شرقي، شمال شرق است. ZHR  اين بارش امسال 10است يعني در شرايط ايده آل(کانون بارش در سمت الراس و بدور از هر آلودگي نوري و آلاينده هاي هوا، در اسمان عاري از ابر و غبار رصد انجام شود) 10شهاب در ساعت را بايد رصد كنيد و تاکيد مي شود که اين در حالي است كه كانون بارش در اين محاسبه سمت الراس در نظر گرفته شده است. ضرورتاً به كانون بارش توجه نكرده و صورتهاي فلكي اطراف آن را زير نظر بگيريد. هواي مساعد  ومعتدل شبهاي تابستان آنهم در مناطق کوهستاني و درخشش اين شهابها بر زيبايي اين بارش مي افزايد. مجدداً براي آنها که اطلاع زيادي در مورد بارشهاي شهابي ندارند ياد آور مي شويم که بارشهاي شهابي كه برخورد جو زمين با ذرات ميليمتري و ميكرومتري است،براي انسان و يا زمين تهديدي محسوب نمي شود. صورت فلكي پرساووش حدودنيمه شب از افق شمال شرق رصدگاه شما بطور كامل طلوع مي نمايد. ستاره معروف الغول كه يك دوتايي گرفتي است در اين برج فلكي قرار دارد.
حتماً از چراغ قوه هاي با نور قرمز استفاده نموده و حتي المقدور آنها را به اطرف نچرخانيد چرا كه شايد دهانه دوربيني براي شكار شهابها باز بوده و نور شما مشكل آفرين باشد.
 
يک رويداد زيبا که به شکوه اين شب رصدي مي افزايد، همنشيني چندين سياره زيباي خانواده خورشيد وهلال زيباي افزاينده رمضان 1431در شامگاه پنج شنبه 21 امرداد است(به نقشه فوق توجه نماييد). غزال تيزپاي منظومه در پايين و در صورت فلکي شير قرار دارد و فرصتي مناسب با توجه به جدايي نسبتاً خوب زاويه اي با خورشيد براي شکار آن پيش آمده است، بالاتر هلال رمضان که با توجه به عرض دايره البروجي منفي حتي در شب قبل نيز مکث کوتاهي در افق داشته است و بسياري آنرا مشاهده نکرده اند، ملکه آسمان شامگاهي ناهيد و کيوان زيباي حلقه برگردن تقريباً همدوش يکديگر با لاتر از هلال و کمي بالاتر از همه اينها سياره سرخ و اسرار آميز خانواده خورشيد يعني بهرام خون ريز در برج فلکي خوشه و يا همان دوشيزه(سنبله) جا خوش نموده است. بعد از غروب خورشيد اگر به غرب آسمان رصد گاه خود نگاهي بيفکنيد در ارتفاعي بالنسبه کم مي توانيد تمام اين اجرام زيبا را يکجا مشاهده و از درون تلسکوپ هم از مشاهده آنها لذت ببريد.
انجمن نجوم آماتوري ايران براي آشنايي عملي علاقمندان با اينگونه رويدادها، گشتهاي رصدي ويژه اي را به اجرا در مي آورد. سعي کنيداز اين فرصتها استفاده کرده و در بيداري شاهد جشن آسماني بارش شهابها باشيد.
باز هم يادتان باشد ثبت گزارش را در


اشتراک گذاری در:

بیان دیدگاه

- لطفاً نام و دیدگاه‌ خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- سایت انجمن نجوم آماتوری ایران مجاز به ویرایش ادبی دیدگاه‌ها است.
- دیدگاه‌هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی و موارد مغایر با قوانین کشور باشند منتشر نخواهند شد.
- دیدگاه‌ها پس از تأیید منتشر می‌شوند.
نام:(اجباری)
رایانامه:(اجباری)
دیدگاه:

کد امنیتی:
(از چپ به راست)
https://telegram.me/iranastronomy
هم اکنون