** اول امرداد و تشکیل انجمن نجوم آماتوری ایران، یادآور شکوه همراهی اعضای فعال شیفته آسمان برای تقسیم عشق آسمانی خود با همه مردم خوبمان، بر کلیه همراهان صمیمی مروج این دانش کهن و جذاب فرخنده باد. روابط عمومی**    
 چهارشنبه 4 اَمرداد 1396 | 2 ذي القعده 1438 | 26 جولاي 2017
مسير :
»
»
»
تصادم راه شيري با كهكشان آندرومدا

تصادم راه شيري با كهكشان آندرومدا
پنجشنبه 19 دي 1387 - 20:56 | شاخه : | 3002 بازدید | 0 دیدگاه

 
ميليارد ها سال بعد كهكشان خانگي ما با همسايه ي بزرگ و نزديك خود برخورد خواهد كرد كه باعث ايجاد منظره اي بي همتا در اين گوشه  از جهان پهناور خواهد شد.
            سحابي بزرگ (Great Nebula)در صورت فلكي آندرومدا يكي از حيرت آور ترين اجرامي است كه حتي با چشم غيرمسلح درآسمان نيمكره ي شمالي زمين ديده مي شود.در شرايط مناسب،اين كهكشان به صورت لكه اي مه آلود با اندازه ي تقريبي نصف ماه بدر در 2درجه اي كهكشان راه شيري جاي گرفته است. طبق اطلاعات بدست آمده از عهد باستان، اين كهكشان براي اولين بار در قرن دهم پس از ميلاد توسط منجم ايراني، عبدالرحمان صوفي رازي، ديده شد كه  او اين جرم را در كتاب صور الكواكب خود، ابر كوچك ناميد كه در جلوي دهانه ي صورت فلكي حوت قرار داشت.
 
 
 
اكنون ما مي دانيم كه اين بيضي مه آلود، در حقيقت يك كهكشان مارپيچي بزرگ است. كهكشان آندرومدا يا Messier 31  زادگاه ميليارد ها ستاره با حدود 2.5 ميليون سال نوري فاصله از كهكشان ما، در حقيقت دورترين جرمي است كه مي توانيد با چشمغيرمسلح ببينيد .اما نوري كه ما اكنون ازاين كهكشان مي بينيم سفرخود را دردوران  انسانهاي نخستين به سمت  ما آغاز كرده است.
اين ابر كوچك نوراني در حالي كه ما را به گذشته متصل مي كند، همزمان ما را به آينده خود نيز علاقه مند مي كند. حقيقتا، سرنوشت راه شيري و شايد خود زمين با اين كهكشان گره خورده باشد. شواهد نجومي اخير ثابت كرده كه اين دو كهكشان مارپيچي بزرگ در آينده به هم برخورد خواهند كرد كه باعث به هم پيوستن اين دو كاهكشان در زماني حتي قبل ازتبديل شدن خورشيد به يك غول سرخ ميشود.
  * روند ‌تصادم             كشف متغيرهاي قيفاووسي در M31   ادوين هابل را توانا ساخت تا بتواند فاصله ي  زياد اين كهكشان مارپيچي كه خواهر راه شيري نيز ناميده مي شود را با ما، تخمين زده و با استفاده از آن چندي بعد نظريه ي جهان در حال انبساط را اعلام كند. اما آندرومدا همراه تعدادي كهكشان هاي كوچكتر در گروه محلي خودمان از اين قانون هابل پيروي نمي كنند. گر چه كهكشان هاي دورتر با سرعتهايي كه بستگي به فاصله شان دارند از ما دور مي شوند، آندرومدا و تعدادي از همسايگان ما به سمت ما در حال حركتند. بعد از اصلاحات در مورد حركت انتقالي خورشيد به دور مركز كهكشان، كهكشان آندرومدا با سرعتي تقريباً برابر 12كيلومتر بر ثانيه به سمت راه شيري در حركت است.
 
شرح تصوير:كهكشان مارپيچي بزرگ M31عظمت خود را در عكس هاي نجومي نشان مي دهد. اما در آينده ي دور با چشم غير مسلح مي توان تا حدودي ازجزئياتي كه دراين عكس نمايان است را ديد.راه شيري وآندرومدا با هم برگروه محلي تسلط دارند.گروهي با بيش از45كهكشان شناخته شده .
رويارويي نزديك:در بالا 4 مدار ممكن براي آندرومدا و راه شيري كشيده شده است كه هر كدام نظريات متفاوتي در مورد سرعت شعاعي و مماسي آندرومدا، جرم دو كهكشان و مركز جرم دو كهكشان مي دهد. اما هيچ شكي نيست كه اين دو جرم در حال نزديك شدن به هم هستند و به طور حتم يك رويارويي نزديك رادر3 ميليارد سال آينده خواهند داشت.حتي اگر آنها همديگر را از مسير خارج كنند در عبور بعدي به هم برخورد خواهند كرد.
  Franz Kahn  وLodewijk Woltjerدر سال 1959 اين اوضاع غير منتظره را درك كردند و با پيشنهادي شجاعانه اعلام كردند كه شايد آندرومدا و راه شيري از لحاظ گرانشي به هم مرتبط هستند،كه باعث ايجاد يك سيستم دوتايي كهكشاني
 
شده است. آنها اعلام كردندكه اين دوكهكشان بعد ازانفجاربزرگ خيلي نزديك به هم شكل گرفته اند وبر اثرانبساط كيهاني ازهم جداشده اند.اين دو جرم پرستاره درحقيقت به خاطروابستگي متقابل گرانشي كه دارند شروع به حركت به سمت يكديگركرده اند.
اگر اين كهكشانها مداري با گريز از مركز زياد مانند مدار يك دنباله دار داشته باشند، ستاره شناسان مي توانند با استفاده از فاصله و سرعت M31 در طي  13.7ميليارد سال عمر جهان مدار حركت و از همه مهمتر جرم كل را حساب كنند.
اين ايده ها و محاسبات را با نام استدلال زمان بندي مي شناسند و اطلاعاتي از قبيل مجموع جرم حدود 4.7 تريليون جرم خورشيدي را بدست مي دهد. Kahn و Woltjer مدعي بودند كه بايد منبع جرم ديگري اطراف كهكشان ها باشد، در حالي كه ستارگان، گازها و گرد وغبارها فقط10درصداز اين مقدارراشامل مي شوند.اين اولين اثبات براي وجود ماده سياه درگروه محلي ماست.تخمين هاي Kahn و Woltjer كه بر اساس استدلال زمان بندي بود، بسيار نزديك به مقادير امروزي هستند كه نشان دهنده ي حدود 3 تريليون جرم خورشيدي است كه از تجزيه و تحليل حركت كهكشان هاي در حال چرخش پيرامون راه شيري و M31 به دست آمده است.
ستاره شناسان امروزي مي توانند استدلال زمان بندي را يك گام به جلو بياورند. آندرومدا در حال نزديك شدن است، اما چه موقع برخورد خواهد كرد؟ راه حل مداري ( كه مداري با گريز از مركز زياد را متصور است) برخوردي در 3 ميليارد سال آينده از هم اكنون را پيش بيني مي كند. شايد به نظر بسيار دور باشد اما بايد گفت كه اين پديده قبل از يك پديده ي قريب الوقوع ديگر اتفاق مي افتد، مرگ خورشيد ما. خورشيد يك كوتوله با رده طيفي G2 مي باشد كه عمري معمولي تقريبا برابر با 1ميليارد سال دارد. بايد گفت كه خورشيد هم اكنون 5 ميليارد ساله است و فقط 5 ميليارد سال ديگر مانده تا مانند يك غول سرخ متورم شده و زمين را بسوزاند.اما زمين سوخته را فراموش كنيد. چه طور است به چيز بزرگتري مانند برخورد راه شيري و آندرومدا بپردازيم؟ 
شرح تصوير - بالا: برخورد ميان دو كهكشان امروزه به دليل انبساط جهان كه كهكشان ها را از هم دور مي كند، بسيار نادر است. مام همان طور كه اين عكس از NGC 4676 از تلسكوپ فضايي هابل نشان مي دهد، بر هم كنش هاي متقابل گرانشي دو كهكشان مي تواند بر نيروي انبساط جهان فائق شود و دو كهكشان را در يك برخورد سهمگين به يكديگر پيوند دهد. اين برخورد كه در 30ميليون سال نوري زمين و در صورت فلكي غراب اتفاق افتاده نشان دهنده ي دنباله هاي كشندي مشخصي است.
هنگامي كه راه شيري به آندرومدا ملحق شود، مركز كهكشان جديد بسيار شبيه به مركز Arp 220 درصورت فلكي مار مي شودكه دراين عكس از هابل نشان داده شده است. بيش از20خوشه ي ستاره اي جوان كه از الحاق دو كهكشان به وجود آمده اند مانند لكه هاي سفيد- آبي در اين كهكشان الحاقي در 25ميليون سال نوري از ما ديده مي شود.
 
پايين: نتيجه ي برخورد راه شيري با آندرومدا يك كهكشان بيضوي است كه بسيار شبيه به كهكشان‌NGC 5128خواهد بود. اين عكس كه با تلسكوپ چهار متري Blancoدر چين گرفته شده است توسط كامپيوتر پردازش شده تا جزئيات نمايان شود، مخصوصاً مسير سياه و قوس هاي كشندي آبي باقي مانده از اين كهكشان كوچك.
ستاره شناسان نميتوانند زمان اين برخورد بزرگ را با دقت محاسبه كنند، اما سرانجام اين اتفاق خواهد افتاد. فرضيه مدار غير عادي و برخورد، همگي بستگي به حركت غير قابل پيش بيني يا سرعت مماسي كهكشان آندرومدا دارد. اگرM31 حركت مماسي قابل پيش بيني داشته باشد، دو كهكشان ممكن است با فاصله ي چند صد هزار سال نوري از كنار هم بگذرند. اما از دست دادن انرژي مداري هنگام رويارويي نزديك باعث اين برخورد در چند ميليارد سال آينده خواهد شد.
از ابتداي استدلال زمان بندي ستاره شناسان توانسته اند حركت كهكشان هاي گروه محلي را مدل سازي كنند. هنگامي كه گرانش ديگر اعضاي گروه محلي و نيز اثرات كشندي گروه هايديگر نزديك خود را در نظر بگيرند، سرعت مماسي آندرومدا را چيزي بين تا 15كيلومتر بر ثانيه تخمين مي زنند كه برابر حركتي از تا 42 ميكرو ثانيه ي قوسي در آسمان در هر سال مي شود. ماموريت طيف سنجي ناسا يا ماموريت Gala در سازمان فضايي اروپا ممكن است بتوانند اين حركت را در هر ده سال نمايان كنند. اما هم اكنون اين موضوع ناشناخته است. عجالتاً برخورد روبرو بين راه شيري و آندرومدا واقعه اي مشخص است كه قبل از فنا شدن زمين انجام خواهد گرفت.
  *برخورد کهکشانها             برخورد راه شيري و آندرومدا يك شگفتي بزرگ است كه ستاره شناسان را متوجه الحاق كهكشان ها در دور و نزديك كرده است. در حال حاضر اين پديده يك واقعه ي معمولي نيست.تقريباً يكي در صدها كهكشان بزرگ در جهان هاي نزديك است كه در يك برخورد بزرگ شركت كند. اما اگر به عقب تر نگاهي بياندازيم،  تعداد برخورد ها به طور چشمگيري افزايش مي يابد. در عكس لكه هايي از گاز و ماده ي سياه منقبض شده توسط افت و خيز چگالي نخستين، در ابتدا با هم تلفيق شده و ساختارهاي بزرگتري مي سازند كه سرانجام تبديل به كهكشان مي شوند، فرايند برخورد و ملحق شدن هستند كه مكانيسم تولد و يا تكامل آنها را تشكيل مي دهند.
 
شرح تصوير: دنباله هاي كشندي در كهكشان هاي الحاقي NGC4038و NGC 4039كه تا صدها و هزار ها سال كشيده شده اند.اختر شناسان اين مجموعه را با نام شاخك مي شناسند به خاطر شباهت زياد دنباله هاي كشندي به شاخك هاي حشرات. هر دو كهكشان بسيار شبيه به راه شيري و آندرومدا هستند.
ادغام راه شيري و آندرومدا فقط گام ديگري است در فرايند مداوم شكل گرفتن ساختار هاي جديد. در حقيقت، در حالي كه ما برخورد كهكشان ها را مخرب مي شماريم، بهتر است اين پديده به صورت يك دگرگوني نشان داده شود. شبيه سازي هاي كامپيوتري نشان مي دهند كه الحاق دو كهكشان مارپيچي به ناچار منجر به تبديل شدن به يك كهكشان بيضوي است. گرچه هنوز بحث هاي زيادي در مورد اين كه همه ي كهكشان هاي بيضوي از اين راه شكل مي گيرند وجود دارد، اما بعضي از آنها از اين قانون پيروي مي كنند.
 اخترشناسان شيفته ي بحث در مورد برخورد كهكشان ها و اثرات آنها در تكامل كهكشان ها و كيهان شده اند.در اوايل سال1970، مطالعات گوناگون نشان دادكه رشته هاي ستارگان نزديك به جفت هاي كهكشان ها ناشي از برهمكنش هاي كشندي گرانشي آنها است.دو برادربنام هاي Alar Toomre از MIT  و Juri Toomre ازدانشگاه کلرادو که تحقيقات اوليه اي در اين باره انجام دادند و كمك شاياني به پيشرفت اين تحقيقات كردند ، اين ساختارها را دنباله هاي كشندي و پل ناميدند.
كار آنها نشان مي دهد كه اين رشته ها چگونه شكل مي گيرند. در يك كهكشان مارپيچي منفرد، نيروي گرانشي مركزي سعي در اين دارد كه ستارگان را در مدار هايي به شكل دايره اطراف خود نگه دارد تا بتواند شكل صفحه اي خود را حفظ كند. اما موقعي كه دو كهكشان نزديك هم مي آيند، نيروي كشندي آنها بسيار زياد مي شود كه مي تواند نيروي مركزي را خنثي كند. در نتيجه ستارگان در دو سر مخالف كهكشان ها مانندسنگهايي كه  ازميليارد ها قلاب سنگ رها مي شوند به سمت بيرون  پرتاب  مي شوند. جزئيات برخورد به جهت دو كهكشان هنگام برخورد بستگي دارد. اما عموماً حاصل برخورد يك الگوي كهكشاني مارپيچي با دو بازوي باز است.
در مدل ها، كهكشان هايي كه فقط شامل ستارگان هستند بسيار زود به هم ملحق مي شوند( با يك گردش) و به شكل يك كهكشان بيضوي درمي آيند.شايد غير قابل تصور باشد،اما ستارگان منفرد در اين الحاق به هم برخورد نمي كنند چون كه اندازه ي
ستارگان نسبت به فاصله ي آنها از هم بسيار كوچك است. دو كهكشان كه از كنار هم مي گذرند مانند دو روح هستند كه در شب از كنار هم عبور مي كنند. بر هم كنش نيروي گرانشي حاصل از دو كهكشان  به طوري گسترش مي يابد كه  دو كهكشان  نهايتاً  به هم مي پيوندند.
 
شرح تصاوير : عكس هاي تلسكوپ فضايي هابل اين موضوع را كه چگونه برخورد ها باعث رمبش ابر هاي گازي مي شود را آشكار مي كند كه باعث ايجاد ستارگان آبي و داغ بي شماري به صورت خوشه ها مي شود .
اما حدود 1% از جرم يك كهكشان مارپيچي واقعي به حالت گاز است كه اين كسر در اوايل تشكيل كهكشان بيشتر است. هنگامي كه مدل ساز ها گاز را به شبيه سازي هاي خود اضافه كردند، فهميدند كه بلافاصله اين گاز ها به سمت هسته ي كهكشان الحاقي كشيده مي شوند و باعث به وجود آمدن ستارگان يكي پس از ديگري مي شوند.
اسناد،بسيارشبيه به انفجار ستارگان دركهكشان هاي ملحق شونده ي Arp 220 در صورت فلكي مار است.
كهكشان هاي بزرگتر همچنين داراي يك سياه چاله ي بسيار چگال در مركزشان مي باشند. طي الحاق دو كهكشان، دو سياهچاله به سمت مركز كهكشان بيضوي تازه شكل گرفته كشيده مي شوند و باعث به وجود آمدن يك دوتايي بسيار نزديك مي شوند كه باعث از دست دادن انرژي مداري و فرستاده شدن ستارگان به مدارهاي بلندتر مي شود.
هنگامي كه دو سياه چاله به فاصله ي يك سال نوري هم مي رسند ، شروع به ملحق شدن از طريق گسيل امواج گرانشي مي كنند.
گاز هاي كشيده شده به داخل سياهچاله ي عظيم الجثه، تشكيل صفحه اي يكپارچه را مي دهد كه به طور باور نكردني شروع به درخشيدن مي كند كه مانند يك كوازار درخشان يا يك هسته ي فعال معمولي به نظر مي رسد. تمام اين پديده هاي جذاب هنگام برخورد آندرومدا با راه شيري اتفاق مي افتدوخورشيدبايد ازهمه ي آنها جان سالم به در ببرد.
براي گشتن به دنبال جزئيات بيشتر در مورد اين نمايشنامه، ما مجبوريم كه يك مدل بسازيم. در يك دهه ي گذشته Chris Mihos ، Lars Hernquist و من مدل ساده اي از اجزاي سيستم راه شيري-آندرومدا كه نمايانگر جرم آن ستارگان و ماده ي سياه بودند ساختيم. هدف ما تحقيق در مورد خواص دنباله ي كشندي بود. اين مدل شامل فاصله، سرعت شعاعي و جهت دو كهكشان و همچنين سرعت مماسي 2كيلومتر در ثانيه در جهت گردش كهكشاني بود. اين شرايط كه اجازه ي رويارويي نزديكي كه باعث ايجاد دنباله ي كشندي بود  را مي داد.
در طي سالها ، من هر گاه كه ابر كامپيوتر هاي جديد در دسترس بودند روي اين مدل كار كرده ام. ظاهراً به عنوان آزماينده مسئله كه مي توانستم به ماشين ها و برنامه هاي جديد دسترسي داشته باشم. اما بيشتر براي سرگرمي خودم بود. شبيه سازي ها از حدود 3هزار جزء در اواسط 199به 30ميليون جزء رشد كرده اند كه در محاسبات اين مقاله به كار گرفته شده است. همچنين من نمايشي را از روي مدلمان طراحي كردم كه از منظر زمين است.
 
*چگونگي برخورد             در حالي كه خورشيد به گردش خود دور هسته ي كهكشان ادامه مي دهد، و همچنان كه كهكشان ما به M31  نزديك مي شود، آسمان شب ما دائما به اجزاي كوچك تر قسمت مي شود. در حالي كه گردش خورشيد تقريبا شبيه دايره است ، شكل  معروف راه شيري  به طور قابل توجهي  تغيير  نمي كند. اما ابر كوچك صوفي تبديل به ابر بزرگ خواهد شد، و هر تماشا گر
آسمان از نماي بسته ي كهكشان ديگري كه آسمان را در بر گرفته لذت خواهد برد. شكل و بافت آندرومدا مانند راه شيري خواهد بود اما برآمدگي آن و بازوهاي مارپيچي آن به وضوح ديده خواهد شد.
هنگامي كه در 3 ميليارد سال بعد دو كهكشان هم پوشاني مي كنند، آندرومدا از نگاه ما  از لبه و به صورت كج ديده مي شود و تشكيل يك اشتراك از دو كهكشان مانند راه شيري راه در آسمان ما مي دهد. سپس آندرومدا دور خواهد شد؛ اما نيروي كشندي قوي باعث ايجاد يك الگوي دو بازويي مارپيچي با دنباله هاي كشندي طولاني مي شود. مانند آن چيزي كه ما در NGC 4038 و NGC4039 در صورت فلكي غراب مي بينيم. كشيدن هاله ي سياه راه شيري، انرژي مداري آندرومدا را كم مي كند و دور شدن آندرومدا را به چند صد هزار سال نوري محدود مي كند.M31 دوباره به سمت ماحركت خواهد كرد و اين دفعه در عرض چند صد ميليون سال به ما مي رسد. اين بار برخورد رو به رو خواهد بود و دو كهكشان رويارويي هاي بسيار نزديك و سريعي با هم خواهند داشت كه 10ميليون سال به طول مي انجامد كه سرانجام به يك الحاق و تبديل به يك كهكشان بيضوي مي انجامد. كه توسط يك پوشش خوب و مواج و دو دنباله ي كشندي بلند احاطه شده است.
دقيقاً بعد از اولين رويارويي،نيروي گرانشي مركب باعث آشفته شدن مدار خورشيد مي شود كه سبب فرو رفتن خورشيد به سمت قلب كهكشان مي شود. آسمان شب ما دائماً در حال نوسان بين نگاه دور دو كهكشان مارپيچي تعامل كننده و آسماني متراكم و پر از ستارگان روشن خواهد بود در حالي كه ما در حال صعود به برآمدگي راه شيري هستيم.
شبيه سازي هاي ماشامل گاز هانمي شوداما نسخه ي مشابهي كه شامل تركيبي ازگازوستارگان است هم اكنون درمركزآسمان نماي برخوردهاي كيهاني زمين وفضا درنيويورك درحال نمايش است.برخورد دوديسك گازي به ناچارمنجربه انفجارستاره اي مي شود كه شمار ابر نواختر ها را از حدود 2 عدد در هر قرن به يكي در هر سال مي رساند. در حالي كه خورشيد از مركز كهكشان الحاقي مي گذرد ناظران مي توانند شاهد انفجار ساليانه ي ستارگان باشند كه مي تواند بسيار بيشتر از نورانيت ديگر ستارگان باشد. احتمال كمي هم وجود داردكه يك سوپرنوا(ابرنواختر)درنزديكي زمين منفجرشودوباعث به خطرانداختن حيات باقيمانده تاآن موقع بشود.
برخورد كهكشاني باعث ايجاد يك سياه چاله دو تايي بسيار نزديك مي شود كه در نهايت اعضاي آن با هم تركيب مي شوند. اما بر اساس محاسبات انجام شده سفر دروني آنها ممكن است ميليون ها سال طول بكشد تا به اين سرنوشت دچار شوند. با مدار جديد
خورشيد، ستاره ي ما ممكن است از فاصله ي دوري از دوتايي بگذرد و تصويري را از افق حادثه ي سياه چاله و شايد رشد ديسك تازه متولد شده به ما بدهد. حقيقتاً منظره ي جالبي براي تماشا خواهد بود اما ممكن است كه بسيار نزديك و تهديد آميز باشد.
گرانش دو هيولاي دوقلو ممكن است خورشيد را از كهكشان خارج كند و به جايي ببرد كه بتواند تنها وآرام در فضاي بين كهكشاني بميرد.افق اتفاق دريك سياه چاله ي بسيارچگال ممكن است به اندازه ي منظومه ي شمسي خودمان باشد اما شانس كمي وجود دارد كه خورشيد در امتداد مرز يكي از اين كرانه ها قرار بگيرد. در اين صورت تمام نشانه ها تمدن بشري به فراموشي سپرده خواهد شد و تنها يك اثر از ما باقي مي ماند: امواجي ناگهاني از تشعشعات گرانشي كه در كيهان با سرعت نور پخش مي شود. در زماني كه علم آزادانه با دين تركيب شده بود، او مشتاقانه در مورد اين جهان پهناور و جايگاه ما در آن فكر مي كرد: در اين آفريده ي بزرگ آسماني، انحلال يك جهان، مانند جهان ما، و يا انحلال تمام سيستم جهان، ممكن است براي خالق بزرگ طبيعت بيشتر از اتفاقات عادي در زندگي با ما نباشد، و در هر حالت، اين روزهاي نحس ممكن است مانند هر تولديامرگ هريك ازمابرروي زمين مكرر باشد.اين ايده مفهومي بسيارخوشحال كننده در خود دارد.اين كه من هيچگاه نمي توانم بر فراز ستارگان نگاه كنم بدون اينكه در شگفت باشم كه چرا تمام جهان ستاره شناس نمي شوند.حتي فكر كردن در مورد مرگ زمين بسيار غم انگيز است، اما ستاره شناس بريتانيايي Thomas Wright در قرن 18 طور ديگري فكر مي كرد.
 
شرح تصاوير : مولف و همكارانش توانسته اند شبيه سازي از برخورد آندرومدا و راه شيري طراحي كنند. اين فريم ها تعامل دو كهكشان را در 44 ميليون سال نشان مي دهد. كهكشان ها به يك ديگر مي رسند و تشكيل دنباله و پل هاي كشندي را مي دهند. آنها سپس از يك ديگر جدا مي شوند تا خود را براي برخورد دوم و الحاق آماده كنند. نتيجه بصورت يك كهكشان بيضوي احاطه شده توسط لايه ها و امواج است. هر فريم ناحيه اي به اندازه ي عرض 1 ميليون سال نوري و ارتفاع 59هزار سال نوري را نشان مي دهد.
 


اشتراک گذاری در:

بیان دیدگاه

- لطفاً نام و دیدگاه‌ خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- سایت انجمن نجوم آماتوری ایران مجاز به ویرایش ادبی دیدگاه‌ها است.
- دیدگاه‌هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی و موارد مغایر با قوانین کشور باشند منتشر نخواهند شد.
- دیدگاه‌ها پس از تأیید منتشر می‌شوند.
نام:(اجباری)
رایانامه:(اجباری)
دیدگاه:

کد امنیتی:
(از چپ به راست)
https://telegram.me/iranastronomy
هم اکنون