**دوره های متنوع اخترشناسی ویژه تابستان 96 از 11 تیرماه در خانه ستاره شناسی تهران آغاز می گردد. 02166922627 گروه آموزش**    
 دوشنبه 5 تیر 1396 | 1 شوال 1438 | 26 ژوئن 2017
مسير :
»
»
»
تلسكوپهاي فضايي و دستاوردهاي آنها (1)

تلسكوپهاي فضايي و دستاوردهاي آنها (1)
پنجشنبه 19 دي 1387 - 20:16 | شاخه : | 1676 بازدید | 0 دیدگاه

تاريخچه كوتاه ايده ساخت و قرار دادن تلسكوپي در وراي جو زمين به اواسط قرن بيستم بر مي گردد.پس از شكل گيري سازمان فضايي ناسا در امريكا و مطرح نمودن نياز به رصد در بالاي جو توسط بزرگاني از دنياي اخترشناسي نوين، طرح ساخت اولين تلسكوپ فضايي در سال 1977 ميلادي شكل گرفت و ساخت آن  تا سال 1985 ميلادي بطول انجاميد نام اين تلسكوپ را به افتخار ادوين هابل اخترشناس بنام و پر افتخار قرن ،تلسكوپ فضايي هابل گذاشتند.اما هابل قدري بد شانس بود و انفجار فضاپيماي چالنجر در زمستان 1986 ميلادي سببي براي به تعطيلي كشيدن پروازهاي فضايي شاتلهاي امريكا شد كه تا سال 199ميلادي به درازا كشيد.
*Hubble Space Telescope (HST) هابل با وزني در حدود 11 تن قطر آينه اي در حد4/2 متر در محدوده طول موج نور مرئي و قدري بالاتر از آن در سال 199پرتاب و تا كنون درفضا بوده است و تصاوير و اطلاعات فوق العاده مفيدي را براي پژوهشگران زميني ارسال نموده و توسط دانشمندان سراسر جهان.اين تلسكوپ در چندين نوبت مورد تعمير قرار گرفته است و بر سر تعمير آن در سال 2005 ميلادي بحث و جدل بسيار در گرفت ،چرا كه آن را پر هزينه و براي تيم مهندسين خطرناك تشخيص داده بودند.به هر حال امكان استفاده از اطلاعات بسيار مفيد اين تلسكوپ در صورت تعميرات ادواري آن ، تا سال 2008 و حتي 201ميلادي وجود دارد.
*Compton Gamma-Ray Observatory (CGRO)  کامپتون دومين تلسكوپ فضايي است كه با شاتل آتلانتيس در سال 1991 ميلادي ( جمعه 16 فروردين 137خورشيدي) به فضا پرتاب شد اين تلسكوپ با 17 تن وزن سنگين ترين  تلسکوپ فضايي جهان است كه ماموريت آن بررسي عالم در طول موج گاما بوده وپس از سالها خدمت رساني به نوع بشر در سال 200ميلادي ( يکشنبه 15 خرداد1379 خورشيدي)با توجه به ارزش آن  به زمين بازگردانده شد . رصد خانه تابش گاما کامپتيون 11متر طول و 4 متر قطر دارد.
*Chandra X-Ray Observatory(CXO)  چاندارا تلسكوپ فضايي ديگري است كه به افتخار دانشمند هندي- امريكايي بنام سوبرا مانيان چاندراشكار نامگذاري شد.
اين دانشمند كه درهندوستان متولد و دركالج شهر مدرس به تحصيل در زمينه فيزيك پرداخت در سال 1937 ميلادي به امريكا مهاجرت كرد و در سال1983 ميلادي جايزه نوبل گرفت . اين جايزه بخاطر تئوري ارايه شده از سوي چاندرا در مورد ساختار  و سير تكامل ستارگان به وي تقديم شد.جالب است كه مسئول اهدا جايزه نوبل هانس بته  درمورد چاندرا گفته است:"چاندرا  اخترفيزيكدان درجه اول ،دوست داشتني و صميمي است . من از آشنايي با او خوشحالم.". به هر حال هميشه شرق مظهر طلوع خورشيد هايي بوده است كه به تمام عالميان گرمي و زندگي بخشيده اند.
 مطالعه تابش X کيهاني بر عهده  اين تلسکوپ است كه دوسال پس از فوت چاندرا درسال 1995 ، در سال 1997 ميلادي توسط سازمان فضايي امريكا ناسا به فضا پرتاب شده  وكماكان به آشكار سازي تابش پس زمينه كيهاني كه نقطه عطفي براي يافتن اجرام غير قابل مشاهده با چشم و تلسكوپهاي نوري بوده وخواهد بود.
XMM-NEWTON (X-RAY MULTI MIRROR) SPACE TELESCOPE*  نيوتن نام تلسکوپ فضايي ديگري است که اين تلسكوپ اروپايي نيز ماموريت مطالعه منابع ايكس آسمان را دارد.اين تلسكوپ يك ماموريت اروپايي است كه توسط آژانس فضايي اروپا Esa وبا همكاري آلمان و 35 شركت از جمله دورنير با هزينه اي بالغ بر 23ميليون يورو ساخته شده است. موشک آريان 5 ،.حامل اين تلسكوپ فضايي بوده و 29  دقيقه بعد از پرتاب در فاصله 235km و پس از 24 ساعت به مدار بالاتر که بين 700تا 11400کيلومتر بود انتقال يافت.
Spitzer Space Telescope ( SIRTF)* تلسکوپ فضايي اسپيتزريک تلسکوپ باقابليت مادون قرمز است که در روز دوشنبه سوم شهريور سال 1382 خورشيدي با يک موشک دلتا ازپايگاه کيپ کاناورال درفلوريداي آمريکاپرتاب شد ودر طول اين پيش از 2 سال ماموريت، عکسها وطيف نگاري هاي مختلفي را با آشکار سازي انرژي مادون قرمز، گرما وتابش اجرام بين طول موجهاي 3 و 18ميکرون ( 1 ميکرون= يک ميليونيم متر) به انجام رسانده و به زمين ارسال کرده و اين درحالي است  که از روي زمين جو اجازه چنين مطالعاتي را نمي دهد.
قطر اين تلسکوپ فضايي 85 سانتيمتر و سه ابزار پژوهشي اين مطالعات را امکان پذير کرده و اسپيتزر را بزرگترين تلسکوپ مادون قرمز جهان نموده است. اين تلسکوپ فضايي به ما امکان مي دهد تا با ابزارهاي بسيار حساس آن يک نگاه ويژه به کائنات داشته باشيم و آنچه که از ديد تلسکوپهاي نوري پنهان مي ماند را مشاهده کنيم. طبيعي است که بخشهاي زيادي از فضا شامل غبار، ابرهاي چگال و ذرات است که از ديدگان ما پنهان مي ماند و در حقيقت اين مناطق جايگاه شکل گيري ستارگان است ويا قلب کهکشانها است . مطالعات مادون قرمز به ما اجازه مي دهد تا مناطق سرد فضا را مورد مطالعه قرار دهيم و يا ستارگان کوچکي که بسيار کم نورهستند وبا چشم ديده نمي شوندرا بررسي نماييم.سيارات وراي منظومه شمسي و ابر هاي غول پيکر ملکولي و حتي ملکولهاي ارگانيک را که شايد در فضا موجود باشندمطالعه نماييم. جالب است بدانيد چون مادون قرمز با بررسي گرمايش سر و کار دارد بايد تلسکوپ تا نزديکي صفر مطلق يعنيoC 273- سرد شود تا سيگنالهاي مادون قرمز را دريافت نمايد. به همين دليل از گرماي خورشيد بايد اين تلسکوپ را محفوظ نگاه داشت وبدين منظور يک سپر محافظتي در برابر خورشيد براي آن تعبيه شده است ودر يک مدار دور از زمين بدور خورشيد در چرخش مي باشد، تا سريعاً بدون استفاده از مقادير زيادي خنک کننده هاي خاص، سرد شود.همانگونه كه مي دانيد، كشف اخير اسپيتزر كه در اواسط تابستان امسال به انجام رسيد شناسايي 21 كوازار بود كه دانشمندان را به تعداد واقعي منابع تابش X   آسمان كه در برآوردهاي اوليه بدست مي آيد،نزديك مي كند،ضمن آنكه مطاله دقيقتر بر روي اين بخش پنهان فضا را در پيش روي ما مي گذارد.چون كوازارها تابش ايكس دارند با شمارش ايكس پس زمينه كيهاني با استفاده از اين تلسكوپ و نظاير آن مي توان به وجود كوازارها پي برد و كشف اخير اثباتي بر يافته هاي منابع ايكس است.
ذكر اين نكته خالي از لطف نيست كه از ويژگيهاي منحصر بفرد تلسكوپهاي فضايي و تحقيقات جهاني در دهه اخير ،با توجه به اينترنت و دهكده كوچك جهاني،ايجاد امكان استفاده عموم از اين تصاويرفضايي،اطلاعات،داده ها و تحقيقات است كه در ديگر كشورها بهره زيادي از آن برده مي شود و اميدواريم در داخل كشورمان نيز توسط مراكز تحقيقاتي و دانشگاهي شاهد كسب نتايج خوبي از اينگونه مطالعات و بهره برداري از اين امكان فراهم شده مساوي براي تمام جهانيان باشيم
* كوازارها چگونه اجرامي هستند؟ کوازارها يا اجرام شبه ستاره ، اجرام با خروجي بسيار شديد که تابشي 10تا 100 بار قدرتمندتر از تابش کهکشان خودمان يعني  راه شيري دارند. آنها بسيار درخشان و بسيار دور هستند و عليرغم آنكه چندين روز نوري پهنا دارند اما در قويترين تلسكوپها به صورت يک نقطه ستاره مانند ديده مي شوند .كوازارها اغلب در نواحي مرکزي کهکشانها و در سياهچاله ها جاي گرفته اند.
در طول يكسال جرمي حدود جرم 100ستاره را مي بلعندو اين خوراك را از حلقه مواد اطراف خود تامين ميكنند.گويا اين اجرام گرسنگاني هستند كه بصورت پنهاني در پشت ذرات و غبار تيره كيهاني به بلعيدن اجرام اطراف خود مشغولند. کوازارها چندين طول موج را تابش مي کنند و انرژي معادل خروجي اجرام  مادون قرمز دوردست دارند و تابش آنها در محدوده اشعه X است. مطالعه تابش X کوازارها نشان مي دهد که ماده شناخته شده قدرتمندي دراطراف آنها وجود دارد.
قطعاً براي ما بسيار مهم است که در مورد تعداد پيش بيني شده کوازارها ،ساختار ، نحوه شكل گيري و تكامل اين اجرام مرموز آسماني بيشتر بدانيم.
شبكه خبر سيما نيز طي روز هاي اخير در گفتگوي ويژه خبري علمي خود به بررسي اين اطلاعات و اكتشافات پرداخت.

از شما علاقمندان به اين موضوعات دعوت مي كنيم كه در مورد هر بخش از اين  مقاله كوتاه  اگر مقالات كاملتري دارند، براي ارايه در اين پايگاه اينترنتي با نام خودشان به ايميل info@iaas.ir ارسال نمايند. پيشاپيش از همراهي شما عزيزان صميمانه سپاسگزاريم.



اشتراک گذاری در:

بیان دیدگاه

- لطفاً نام و دیدگاه‌ خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- سایت انجمن نجوم آماتوری ایران مجاز به ویرایش ادبی دیدگاه‌ها است.
- دیدگاه‌هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی و موارد مغایر با قوانین کشور باشند منتشر نخواهند شد.
- دیدگاه‌ها پس از تأیید منتشر می‌شوند.
نام:(اجباری)
رایانامه:(اجباری)
دیدگاه:

کد امنیتی:
(از چپ به راست)
https://telegram.me/iranastronomy
هم اکنون