** ثبت نام دوره های آموزش ستاره شناسی از مقدماتی تا پیشرفته، ویژه ترم پاییز96 / تلفن: 02166922627 **    
 سه‌شنبه 25 مهر 1396 | 26 محرم 1439 | 17 اكتبر 2017
مسير :
»
»
»
فوران هاي اتا كارينا، فرآيندي چند مرحله اي

فوران هاي اتا كارينا، فرآيندي چند مرحله اي
پنجشنبه 19 دي 1387 - 16:37 | شاخه : | 2036 بازدید | 0 دیدگاه

بررسي هاي دانشمندان نشان مي دهد(Eta carinae) بزرگترين ،درخشان ترين و شايد شناخته شده ترين ستاره راه شيري بعد از خورشيد ،رخ داده است ، احتمالا به سبب نوع کاملا جديدي ازانفجار ستاره اي ايجاد شده است که از يک سوپر نواي معمولي کم فروغ تر است.
 فوران هايي که در اتا کارينا 
اتا کارينا به وسيله ابري از گردو غبار و گاز به نام "سحابي هومون كولوس " Homunculus Nebula))احاطه شده است .اين ستاره در سال 1843براثر بيرون زدن توده اي از گاز و غبار از دل ستارو طي فرايندي بسيار درخشان از زمين قابل رويت شد ،موج انفجاري حاصل از اين فر آيند، انرژي کمتري نسبت به يک انفجار ابر نو اختري معمولي دارد اين به اين معناست كه اتا كارينا احتمالا متعلق به دسته اي از ستاره هاي انفجاري کم فروغي است که مشابه آن در کهکشان هاي ديگر هم ديده شده است.
نادان اسميت از دانشگاه کاليفرنيا ، ميگويد:" نوعي از انفجار هاي ستاره اي در کهکشان هاي ديگر ديده مي شودند که در حال پايان هستند و هنوز دليل آن را نمي دانيم اما در کهکشان راه شيري اين اولين نمونه است ." 
پوسته کم فروغ به جاي مانده از انفجار اوليه که در حدود 100سال پيش  به وجود آمده به خوبي سحابي هومون کولوس  راقابل رويت کرده است اين توده هاي گاز و غبارکه احتمالا توسط باد هاي شديد ستاره به بيرون دميده شده اند با سرعتي معادل 65کيلومتر درثانيه در مقايسه با توده هاي گازي حاصل از انفجار هاي ابر نو اختري سرعت کمتري دارند.
اسميت و همکارا نش  در طي تحقيقاتي که با استفاده از تلسکوپ 8متري (Gemini south)وتلسکوپ 4متري(Blanco) در رصد خانه آمريکايي_بين المللي(Cerro Tololo) در شيلي روي اين ستاره هاي مبهم و معما گونه انجام ميدهند متوجه چيز تازه اي شدند :رشته هاي گازي که با سرعتي غير عادي و پنج برابر سرعت توده هاي گازي سحابي هومون کولوس درحال دور شدن از ستاره بودند .
اسميت مي گويد :"مشاهدات جديد، ماده اي بسيار سريع را نشان مي دهد ؛سريع تر از آنچه که ما اخيرا در توده هاي گازي سحابي هو مون کولوس مشاهده کرده ايم." اين سرعت ها بسيار نز ديک به سرعتي هستند که به طور معمول در يک ابرنواخترديده مي شود ولي اين موضوع به اين معني نيست که اتفاق سال 1843 يک ابر نواختر بوده است .بلکه اين رويداد انفجاري مشابه يک انفجار ابر نواختري است اما با انرژي کلي  کمتر .
اسميت مي گويد :"در بخش سرد تر- که در آن ماده سريعتر از ماده آزاد شده در انفجار 1843 حرکت مي کند و در داخل توده بزرگتر و قديمي تري فرو رفته است -از رصد خانه چرخان چاندرا منبع مولد پرتو هاي x  رصد شده است. مشاهدات جديد اختر شناسان را وادار کرده که درگفته هاي خود، درباره آنچه  كه درانفجار سال1843 اتفاق افتاده است دست به اصلاحا تي بزنند .
اسميت ميگويد: "به نظر ميرسد بيشتر از اينکه لايه هاي بيروني براثر بادي يکنواخت به بيرون دميده شده باشند ، اين توده هابه دليل انفجاربخش هاي عمقي و دروني ستاره و پرتاب شد ن گاز هاي درون آن به وجود آمده باشند ." او مي افزايد: "اين فرايند مکانيزمي جديد اين چنيني راطي کرده است ."
اگر گفته هاي اسميت درست باشدستاره اي بسيار پر جرم مانند کارينا که جرمي در حدود 15برابر خورشيد داشته ممکن است در پايان زندگي خود و پيش از رسيدن به تحولات عظيم انفجار ابر نو اختري طي يک دوره انفجار مقدار بسيار عظيمي از جرم خود را به بيرون دميده باشد که به اين تريب ستاره اوليه تکه تکه شده و در انتها به سياهچاله اي تبديل شده است.
بر اساس شواهدي که از اتا کارينا به دست آمده ظاهرا در اين گونه موارد قبل از انفجار ابر نو اختري اصلي پيش انفجار هايي در ستاره رخ مي دهد که اين پيش انفجارها به طور کلي ستاره را نابود نمي کند .اين پيش انفجارها مي توانند چندين بار رخ دهند ولي اينکه قبل از تبديل شدن ستاره به سوپر نوا دقيقا چند بار رخ مي دهند ،چه مدت زماني بين دو انفجار طول ميکشدويا در آينده و تا قبل از مرگ اتا کارينا چند انفجار ديگر در آن رخ خواهد داد،پرسش هايي است که ما هنوز پاسخي قطعي براي آن نداريم
پاسخ اين پرسش ها اهميت بسيار بالايي در شناخت ما از چگونگي مرگ ستارگان پر جرم دارد.چنين ستاره هاي بزرگي تنها براي چند ميليون سال بسيار درخشان مي سوزند در طول اين مدت ريزش جرم به صورت نوري شديد لايه هاي بيروني ستاره را همراه با بادهاي ستاره اي به بيرون مي افکند . بعد از گذشت 2 يا3 ميليون سال از اين فعاليت اتا کارينا اکنون وزني در حدود 9تا 10برابر اجرام خورشيدي دارد و تنها در فوران هاي اخير خود (1843)جرمي حدود 1برابر اجرام خورشيدي را از دست داده است.
اسميت مي گويد :"اين انفجارها احتمالا عمده ترين راهي است که چنين ستاره هاي پر جرمي مي توانند لايه بيروني هيدروژن خود را قبل از مرگ آزاد کنند" او مي افزايد:" اگر اتا کارينا بتواند هر 100سال يا بيشتر 1برابر اجرام خو رشيدي، جرم ريزش کند ،اين مي تواند مکانيزمي تاثير گذار در جدا شدن بخش عظيمي از ستاره باشد ."
اين انفجارها با نوري بسيار كمتر از انفجار هاي ابر نو اختري و توليد موج هاي انفجاري با سرعت بسيار بالا در اطراف اتا کارينا بسيار شبيه انفجار هاي کم فروغ ستاره اي است که شبه ابر نو اختر"supernova imposters" ناميده مي شود. چنين انفجار هايي به وسيله تلسکوپ هاي روبوتيک زميني و ديگر جستجوگرهاي ابر نو اختري در کهکشان هاي ديگرنيز کشف شده است . اختر شناسان با بررسي اين کهکشان ها ستاره هايي شبيه اتا کارينا را مشاهده کردند که در حال نوراني شدن ،تا حد يک ابر نو اختر معمولي هستند .
اسميت مي گويد : "ما نمي دانيم آنها چه چيزهايي هستند ،اين يک معماي طاقت فرساست که ؛ چه چيزي بدون نابود کردن کامل ستاره مي تواند باعث درخشش آن تا اين حد گردد."
صرف نظر از چگونگي کاهش ا ندازه شبه ابر نو اختر ها ،نرسيدن آن ها به مرحله ابر نو اختري ،و بالاخره انواع متفاوت انفجار ها، روي هم رفته مطالعه روي اين انفجارهانکات کليدي ارزشمندي را براي شناخت چگونگي مرحله پاياني عمر ستارگان پر جرم به ما داده است.

تهيه و تنظيم: فاطمه اثني عشري، عضو انجمن ستاره شناسي اراک


اشتراک گذاری در:

بیان دیدگاه

- لطفاً نام و دیدگاه‌ خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- سایت انجمن نجوم آماتوری ایران مجاز به ویرایش ادبی دیدگاه‌ها است.
- دیدگاه‌هایی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی و موارد مغایر با قوانین کشور باشند منتشر نخواهند شد.
- دیدگاه‌ها پس از تأیید منتشر می‌شوند.
نام:(اجباری)
رایانامه:(اجباری)
دیدگاه:

کد امنیتی:
(از چپ به راست)
https://telegram.me/iranastronomy
هم اکنون